Zelfportret (1887) - Vincent van Gogh

1100+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Een uitstapje naar het pointillisme


door: Sander Kletter

Vincent van Gogh (1853-1890), Zelfportret, 1887, olieverf op karton, 42 x 33.7 cm, Art Institute of Chicago
Vincent van Gogh (1853-1890), Zelfportret, 1887, olieverf op karton, 42 x 33.7 cm, Art Institute of Chicago
Kunstenaar Vincent van Gogh
Land Nederland
Stijl / Stroming / Periode postimpressionisme,
pointillisme /
moderne kunst / 19e eeuw
Locatie / Museum Art Institute of Chicago,
Chicago, Illinois, USA

In het jaar voor dit zelfportret had Vincent van Gogh nog een zelfportret geschilderd in de destijds gangbare stijl van het realisme, Zelfportret met pijp uit 1886. Maar in 1987 krijgt de kunstenaar meer lef en zelfvertrouwen. Hij schildert dit zelfportret in de avant-garde stijl van zijn tijd, in de pointillistische stijl van Georges Seurat en Paul Signac. Het schilderij is opgebouwd uit honderden kleine penseelstreekjes, die behoorlijk systematisch zijn geplaatst in de complementaire kleurparen blauw-oranje en rood-groen.

Misschien is het doek niet honderd procent uitgevoerd volgens de principes van Seurat, maar het leidde wel tot een bevrijdende doorbraak in het oeuvre van Van Gogh. Hij kwam definitief los van het realisme en de natuurlijke kleurstelling van overwegend bruin, blauw en groentinten, dat het werk uit het begin van zijn carrière had bepaald. Uiteindelijk leidde het stilistische uitstapje tot een eigen stijl. Vanaf 1888-89 wordt zijn werk gekenmerkt door helder fel kleurgebruik, sterk contrasterende kleurvlakken en zwaar aangezette contouren. Dit alles vaak in combinatie met dynamisch geplaatste korte verftoetsen. Zie daarvoor beroemde schilderijen als Korenveld met cipressen en De sterrennacht uit 1889, en Korenveld met kraaien uit 1890.