De boekenwurm (1850) - Carl Spitzweg

1500+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Carl Spitzweg (1808-1885), De boekenwurm, ca. 1850, olieverf op doek, 49.5 x 26.8 cm, Museum Georg Schäfer, Schweinfurt
Carl Spitzweg (1808-1885), De boekenwurm, ca. 1850, olieverf op doek, 49.5 x 26.8 cm, Museum Georg Schäfer, Schweinfurt
Kunstenaar Carl Spitzweg
Land Duitsland
Stijl / Stroming / Periode romantiek, Biedermeier /
19e eeuw
Locatie / Museum Museum Georg Schäfer,
Schweinfurt

In het bekende schilderij De boekenwurm zien we haast een karikatuur van een geleerde bibliofiel. Hij staat op een ladder, terwijl hij aandachtig aan het lezen is in een dik boek. Terwijl hij dat doet houdt hij een dunner boekje vast in zijn andere hand, daarbij heeft hij ook nog eens een boek tussen zijn knieën en onder zijn arm geklemd. Als hij niet uitkijkt zal die laatste vallen. Het is geschilderd door Carl Spitzweg, die wordt gerekend tot de belangrijkste Duitse kunstenaars van de negentiende eeuw. In het academische circuit van zijn tijd genoot hij in ieder geval erkenning. Het werk van Spitzweg wordt wel geïnterpreteerd als een milde vorm van satire, waarin de kunstenaar graag ietwat overdreven ambities en eigenaardige bezigheden van zijn medemens op de hak neemt. Vanwege deze specifieke onderwerpskeuze wordt hij wel vergeleken met de Fransman Honoré Daumier en de Engelsman William Hogarth. Zie van Daumier bijvoorbeeld het schilderij De liefhebber van gravures van omstreeks 1857-1860, waarin we ook een parodie zien van een excentrieke figuur. Spitzweg schilderde in de stijl van de Duits-Oostenrijkse biedermeierperiode, die wordt gekenmerkt door een voorkeur voor bescheiden genrestukken boven imposante historiestukken. In de schilderkunst van het biedermeier wordt burgerlijke huiselijkheid en het simpele geluk van huis en haard geportretteerd, onderwerpen die de nieuwe middenklasse van die tijd erg aansprak. Portretten in een gedetailleerd interieur waarin de geportretteerde bezig is met iets gewoons van alledag waren populair. Zie bijvoorbeeld Jongedame met haar kleding uit 1840 van de Oostenrijker Ferdinand Georg Waldmüller. Er werden tevens veel familieportretten geschilderd zoals Portret van Rudolf van Arthaber en zijn kinderen van de Oostenrijker Friedrich von Amerling uit 1837. [SK]