Bonjour monsieur Courbet (1854) - Gustave Courbet

1000+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Gustave Courbet, Bonjour, Monsieur Courbet (ook bekend als 'De ontmoeting'), 1854, olieverf op doek, 129 × 149 cm, Musée Fabre, Montpellier
Gustave Courbet, Bonjour, Monsieur Courbet (ook bekend als 'De ontmoeting'), 1854, olieverf op doek, 129 × 149 cm, Musée Fabre, Montpellier
Kunstenaar Gustave Courbet
Land Frankrijk
Stijl / Stroming / Periode realisme 19e eeuw
Locatie / Museum Musée Fabre,
Montpellier

Begin tweede helft van de negentiende eeuw gold kunstenaar Gustave Courbet als een van de rebellen in de Franse kunstwereld. Hij moest niets hebben van autoriteit en de gevestigde orde, dat betrof maatschappelijk gezien de bourgeoisie, maar ook de geldende conservatieve opvattingen van zijn tijd binnen de schilderkunst. Hij stond voor vernieuwing en lapte verschillende academieregels aan zijn laars. Zo was zijn onderwerpskeuze controversieel, omdat hij het leven en werk van de gewone man uitdrukkelijk schilderde op groot formaat, en dat mocht volgens de regels alleen in het geval van een historiestuk worden toegepast. Zie daarvoor bijvoorbeeld zijn schilderij Een Begrafenis in Ornans uit 1849-1850. Met deze brutale vernieuwing kan hij worden beschouwd als dé voorman van de stroming van het realisme, die opkwam in de jaren vijftig en zestig van de negentiende eeuw, waartoe ook Honoré Daumier en Jean-François Millet kunnen worden gerekend.

Vanwege zijn koppigheid en eigengereidheid had Courbet het financieel zwaar, maar hij had het geluk dat Alfred Bruyas, een schatrijke mecenas uit Montpellier, hem ging steunen. We zien op dit schilderij hoe Courbet, de figuur rechts met een rugzak vol schildersspullen, hem met opgeheven hoofd ontmoet in het open veld. Bruyas, de figuur met de rode baard, heeft zijn blik juist bescheiden naar beneden gericht, terwijl hij met zijn hoed in de linkerhand een verwelkomend gebaar maakt. Zijn bediende Calas, naast hem, buigt respectvol zijn hoofd. Alleen de hond van de weldoener, Breton, lijkt nauwelijks geïmponeerd door de zelfverzekerde kunstenaar. Het schilderij bevat de nodige symbolen, die verwijzen naar zijn precaire status als kunstenaarsrebel en de bijzondere relatie met Bruyas. De figuur van Courbet met zijn baard, wandelstaf en rugzak verwijst naar enkele bekende houtsneden, die de titel dragen van Wandelende Jood in volksboeken. Een dergelijke figuur, gebaseerd op het Bijbelse verhaal van Ahasverus en Jezus, staat symbool voor het lijden van de mensheid. Een intrigerend detail is dat zijn eigen figuur een schaduw over het land werpt, terwijl Bruyas, Calas en de hond in de schaduw staan van een boom. Het zegt veel over de bijzondere positie, die de kunstenaar maatschappelijk inneemt in zijn visie. Hoewel realistisch van stijl, lijkt Courbet met dit schilderij toch het ideaalbeeld van het kunstenaarschap van de voorliggende stijlperiode van de romantiek te willen bevestigen. De kunstenaar die tegendraads is, maar desondanks van zijn medemens grote bewondering verdiend, vanwege zijn uitzonderlijke gave profeet te zijn van de vernieuwing.