Isabella Stewart Gardner Museum, Boston

1300+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Zeldzame parel in de museumwereld

door: Sander Kletter

Het Isabella Stewart Gardner Museum in Boston ademt met zijn overkapte binnenplaats de sfeer van een oud Venetiaans paleis. Zo is het door architect Willard Sears (1837-1920) ook bedoeld. Het museum opende haar deuren in 1903 voor het publiek. Het herbergt de fantastische kunstverzameling van Isabella Stewart Gardner (1840-1924), een vooraanstaand Amerikaans verzamelaar en filantroop. Ze was goed bevriend met vooraanstaande Amerikaanse kunstenaars uit haar tijd, onder wie John Singer Sargent en James McNeill Whistler.

Het Isabella Stewart Gardner Museum in Boston Massachusetts, USA
Het Isabella Stewart Gardner Museum in Boston Massachusetts, USA

OVER DE UITZONDERLIJKE COLLECTIE

Lang voordat de term 'beleving' een rol ging spelen bij de inrichting van musea, creëerde Gardner al een oase van kunst, cultuur en muziek in haar paleis in Boston. Ze wilde dat het voor bezoekers een onvergetelijke ervaring zou zijn. Daarom werden op de binnenplaats welriekende bloemen en vruchtbomen geplaatst, terwijl een klein fonteintje zorgde voor helder geklater van water. Elk zintuig moest worden gekoesterd en geprikkeld. Het oor wil tenslotte ook wat. Ze organiseerde regelmatig concerten in haar museum en bood musici de mogelijkheid er te repeteren.
Gardner richtte de ruimten van haar museum persoonlijk in met een ongekende drive. Alleen het beste was goed genoeg voor haar museum en de presentatie van de uitverkoren kwalitatief hoogstaande kunstwerken was zo mogelijk nog het allerbelangrijkst voor haar. In 1891 erfde Gardner bij haar vaders dood $ 1.75 miljoen dollar. Met haar man besloot ze dat dit bedrag volledig besteed zou worden aan kunst voor haar museum. Gesteund door het inzicht van haar kunstadviseur Bernard Berenson (1865-1959) begon het avontuur dat verzamelen heet. De jacht op beschikbare meesterwerken was geopend. Het werd haast een verslaving, een beroemde uitspraak van Gardner luidt: 'I suppose the picture-habit (which I seem to have) is as bad as the morphine or whiskey one...'
Met behulp van Berenson zijn expertise kocht Gardner voor £ 3.000, dat nu ongeveer een waarde zou hebben van $ 440.000 dollar, het schilderij Het verhaal van Lucretia van niemand minder dan Sandro Botticelli. Er ontstond een hechte vriendschap tussen Gardner en Berenson. Door hem kon zij een van de prominente kunstverzamelaars van haar tijd worden, terwijl Berenson door haar uitgroeide tot een expert van de kunst van de renaissance en een succesvol kunsthandelaar. Hun uitzonderlijke vriendschap is terug te lezen in de publicatie van hun briefwisseling The Letters Of Bernard Berenson And Isabella Stewart Gardner, 1887-1924. With Correspondence by Mary Berenson uit 1987. In 1892 kocht ze op zijn voorspraak Het concert van Johannes Vermeer en vier jaar later Zelfportret op 23-jarige leeftijd van Rembrandt. De toon was gezet, zoals aangegeven alleen het beste was genoeg voor Gardner, die er en passant een sport van maakte om andere bieders de loef af te steken tijdens het verkoopproces. Zo ging de Vermeer, door haar tussenkomst op het juiste moment, net niet naar de National Gallery in Londen. Hoewel de voorkeur van Gardner lag bij de Italiaanse renaissance, kocht ze nog enkele werken van Rembrandt, waaronder het enige zeestuk, dat hij heeft geschilderd: Christus in de storm op het meer van Galilea uit 1633. Ze kocht ook werken van kunstenaars van het rococo en van in haar tijd werkende kunstenaars. In 1990 werd onder meer dit laatste onbetaalbare schilderij, samen met de Vermeer en nog elf andere kunstwerken gestolen uit het museum. Ze zijn nooit meer teruggevonden. Het museum looft nog altijd een beloning uit van 10 miljoen dollar voor diegene, die de beslissende tip geeft, die leidt tot het terugvinden van de gestolen meesterwerken.
Bij haar dood in 1922 schonk Gardner het Isabella Stewart Gardner Museum aan het publiek onder de voorwaarde, dat het museum exact zou blijven zoals zij het had ingericht. En dat is tot op de dag van vandaag nog altijd zo. Al is het museum uitgebreid met een nieuwbouwvleugel, waardoor het mogelijk is geworden voor de directie en de staf van conservatoren om ook eigen activiteiten te ontplooien. Het nieuwe gebouw is ontworpen door de beroemde architect Renzo Piano, winnaar van de prestigieuze Pritzker Price. Het project kostte geheel in stijl met Gardner haar kwaliteitsnormen $ 118 miljoen dollar en is in 2012 opengegaan voor het publiek.
Opmerkelijk is dat de dertien gestolen kunstwerken, die tijdens de roof ruw uit hun lijst waren gesneden, nog altijd als lege lijst hangen op de plek, die Gardner voor ogen had gehad. Haar laatste wil wordt devoot door het voltallige personeel gerespecteerd. Ondanks de spectaculaire kunstroof bezit het museum nog altijd vele absolute meesterwerken, zoals van Bartolomé Bermejo, De heilige encratia, van John Singer Sargent, El Jaleo en zijn beroemde Portret van Isabella Stewart Gardner, en van Titiaan, Europa en de stier. De kunst hangt niet in spierwitte lege museumzalen, maar in minutieus ingerichte stijlkamers, voorzien van haardpartijen, authentiek leren behang, meubels, houtsnijwerk, keramiek, glaswerk, oude muziekinstrumenten, porselein, wandkleden, kandelaars en met zilver ingerichte stijlkamers, die elk een heel eigen karakter hebben. Het is afkomstig uit alle delen van de wereld en ook van topkwaliteit. Bezoek aan het Isabella Stewart Gardner Museum in Boston is een ware belevenis. Het behoort zonder twijfel tot de meest uitzonderlijke kunstmusea ter wereld. Het is een must voor elke liefhebber van kunst. Je moet het tenminste once in a lifetime bezoeken...

Kunstenaars waarvan het Isabella Stewart Gardner werk in huis heeft, voor zover nog niet genoemd zijn: Fra Angelico, Baccio Bandinelli, Giovanni Bellini, Pedro García de Benebarre, François Boucher, Benvenuto Cellini, Carlo Crivelli, Edgar Degas, Antonie van Dyck, Piero della Francesca, Jean-Baptiste Isabey, Giotto, Simone Martini, Henri Matisse, Édouard Manet, Andrea Mantegna, Michelangelo, Caspar Netscher, Francesco Pesellino, Piero del Pollaiuolo, Rafaël, Giovanni della Robbia, Rubens, Paolo Uccello, Paolo Veronese, Anders Zorn en Francisco de Zurbarán.
 

BEZOEKERSINFORMATIE


ADRES
25 Evans Way, Boston,
MA 02115, Verenigde Staten
Telefoon: +1 617 566 1401

WEBSITE

Website van het Isabella Stewart Gardner Museum