Korenveld met kraaien (1890) - Vincent van Gogh

1100+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Voorbode van de dood?


door: Sander Kletter

In de laatste periode van zijn leven was Van Gogh bijzonder productief. Bezeten als hij was, maakte hij soms twee schilderijen op een dag. Het is bekend dat hij op het heetst van de dag buiten schilderde. Vandaar dat soms wordt beweerd dat de ziekte waaraan hij leed het gevolg was van een zonnesteek.

Vincent van Gogh, Korenveld met kraaien, 1890, olieverf op doek, 50.5 x 103 cm, Van Gogh Museum, Amsterdam
Vincent van Gogh, Korenveld met kraaien, 1890, olieverf op doek, 50.5 x 103 cm, Van Gogh Museum, Amsterdam
Kunstenaar Vincent van Gogh
Land Nederland
Stijl / Stroming / Periode postimpressionisme
Locatie Van Gogh Museum,
Amsterdam

Korenveld met kraaien is een van de laatste schilderijen die de kunstenaar heeft geschilderd. Hij maakte het, zoals uit zijn brieven blijkt, begin juli 1890 in Auvers. Hij overleed op 29 juli 1890 als gevolg van zelfmoord. Er wordt wel gezegd dat het afgebeelde korenveld het veld is waar hij zichzelf door de borst heeft geschoten op 27 juli 1890. Hij miste echter zijn hart en overleed pas twee dagen later aan hevige interne bloedingen. Zelf merkte hij over de plek van het schilderij op dat het niet moeilijk was er 'droefgeestigheid en extreme eenzaamheid uit te drukken.' Er is inderdaad duidelijk weinig te beleven en weinig afleiding op de plek waar hij het schilderij heeft geschilderd. We zien geen bebouwing en niets in de verte. Er zijn opvallend genoeg nagenoeg geen sporen van menselijke aanwezigheid. We krijgen wel een enorm uitgestrekt korenveld voorgeschoteld met enkele kale karrensporen. Maar wat Van Gogh op die plek wel toont heeft wel degelijk iets onrustbarends. Het koren lijkt op en neer te golven en te zwiepen. De lucht is met een turbulent beweeglijke energieke toets geschilderd en bedreigend donker van toon. Het middelste zandpad lijkt dood te lopen. En niet te vergeten: de grote zwerm zwarte kraaien, die kan worden uitgelegd als voorbode van een naderende dood. Toch is men na grondig onderzoek in 2012 niet helemaal zeker meer of deze interpretatie van het schilderij wel voldoende hout snijdt.

Hoe dan ook, het landschap Korenveld met kraaien mist de gebruikelijke warmte en opgeruimdheid, die veel andere landschappen van Van Gogh wel hebben. Bijzonder is ook de ruige wijze waarop het is geschilderd, een reden waarom Van Gogh vaak wordt gezien als een voorloper van het expressionisme en fauvisme, stijlen die pas in het begin van de twintigste eeuw ontstonden. Het schilderij wordt samen met onder meer De sterrennacht uit 1889, Zelfportret met verbonden oor, schildersezel en Japanse prent uit 1889 en Zonnebloemen uit 1888 gerekend tot de meesterwerken van Van Gogh.