Zelfportret (1554) - Sofonisba Anguissola

1300+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Van onze redactie

De Italiaanse kunstenares Sofonisba Anguissola blonk uit in het maken van portretten, in het bijzonder in zelfportretten en portretten van haar naaste familieleden. Dit zelfportret, geschilderd op tweeëntwintigjarige leeftijd, bevindt zich in Het Kunsthistorisches Museum in Wenen. Anguissola heeft zichzelf in het donker gekleed afgebeeld met een klein boekje in haar hand. Het portret geeft uitdrukking aan het zogenaamde 'discretia modestia', dat staat voor het uitgangspunt in haar tijd dat een vrouw voor alles deugdzaam moest zijn.

Sofonisba Anguissola (1530–1625), Zelfportret, 1554, olieverf op populierenhout, 19.5 × 12.5 cm, Kunsthistorisches Museum, Wenen
Sofonisba Anguissola (1530–1625), Zelfportret, 1554, olieverf op populierenhout, 19.5 × 12.5 cm, Kunsthistorisches Museum, Wenen

De gewenste deugdzaamheid was gekoppeld aan het maagdelijke. Daarom moesten vrouwen kuisheid betrachten. Tegelijkertijd moesten vrouwen ook over andere deugden beschikken. Zij moesten gehoorzaam, bescheiden en zwijgzaam zijn. Door middel van de soberheid en donkere kleur van haar kledij representeert de kunstenares de deugd van de bescheidenheid. In het kleine boekje dat zij vasthoudt staat geschreven "Sophonisba Angussola Virgo seipsam fecit 1554". Dit betekent letterlijk "Sofonisba Anguissola, een maagd, maakte dit zelf in 1554". In de vele zelfportretten, die Anguissola schilderde, worden ook de andere genoemde ideale vrouwelijke deugden, steeds benadrukt via subtiele verwijzingen in de voorstelling, zoals in dit geval het boekje. [SK]