Self Portrait as a Fountain (1966) – Bruce Nauman

1200+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Reactie op Duchamps 'Fountain'

Van onze redactie
  

Met dit zelfportret reageert de Amerikaanse kunstenaar Bruce Nauman (1941) op ironische wijze op het iconische kunstwerk van dadaïst Marcel Duchamp, het gesigneerde urinoir uit 1917, getiteld Fountain.

Bruce Nauman, Self Portrait as a Fountain, 1966, uit de reeks Photograph Suite, kleurenfoto, 51 x 61 cm, Whitney Museum of American Art, New York
Bruce Nauman, Self Portrait as a Fountain, 1966, uit de reeks Photograph Suite, kleurenfoto, 51 x 61 cm, Whitney Museum of American Art, New York

Deze foto is er een uit een serie van elf kleurenfoto’s, die de kunstenaar maakte in de periode 1965-1967. Met ontbloot bovenlijf en de handen geopend naar voren gehouden, sproeit hij met een boogje een dun straaltje water uit zijn mond. Hij is een levende fontein. Dit zelfportret van Bruce Nauman in deze vorm is uitsluitend mogelijk dankzij de techniek van de fotografie. De fotografie maakt het mogelijk dat ook een zeer vluchtig moment een plaats kan krijgen in de kunstgeschiedenis. Van deze eigenschap is gebruik gemaakt door kunststromingen als pop art en conceptuele kunst.
Nauman heeft aangegeven, dat hij niet geïnteresseerd is in het bijdragen aan de grote verzameling van dingen die tot de kunst behoren. Hij interesseert zich vooral voor wat kunst zou kunnen zijn. Voor dat onderzoek zet hij graag zijn lichaam in. Het is ook een ontdekkingstocht om uit te vinden in hoeverre het menselijk lichaam als kunstwerk dienst kan doen. Dat is goed te zien aan dit zelfportret, maar ook aan afgietsels, die hij van lichaamsdelen heeft gemaakt van zijn eigen lichaam. Het inzetten van het lichaam als kunstwerk is een belangrijk aspect van body art, een aparte kunstvorm binnen de recente geschiedenis van de beeldende kunst. Vanaf 1968 begon Nauman ook videowerken te maken in zijn atelier. Ander bekend werk van hem zijn de constructies die hij maakte met neonlicht, waarin hij woord en beeld samenvoegt.
Toen hij het werk Self Portrait as a Fountain maakte, stond Naumann nog pas aan het begin van zijn onderzoek naar zijn rol als kunstenaar. Kort daarvoor maakte hij een werk met het opschrift: “The True Artist is an Amazing Luminous Fountain”. Er bestaat tevens een eerdere zwart-wit foto van zijn hand getiteld The Artist as a Fountain, waarop de kunstenaar als fontein in een tuin poseert. In 1967 maakte hij de tekening Myself as a Marble Fountain. Met het beeld van de kunstenaar als fonteinfiguur speelt Nauman in op een traditionele mythe rondom de kunstenaarsfiguur, zijnde een haast profetisch wijze figuur die beschikt over onuitputtelijke bruisende scheppingskracht.