De Nachtwacht (1642) - Rembrandt

1400+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Rembrandt van Rijn, De Nachtwacht, 1642, olieverf op doek, 380 x 455 cm, Rijksmuseum, Amsterdam
Rembrandt van Rijn, De Nachtwacht, 1642, olieverf op doek, 380 x 455 cm, Rijksmuseum, Amsterdam
Kunstenaar Rembrandt
Land Nederland
Stijl / Stroming / Periode barok 17e eeuw
Locatie / Museum Rijksmuseum, Amsterdam

 

De oorspronkelijke titel van het schilderij De nachtwacht is De compagnie van Frans Banning Cocq en luitenant Willem van Ruytenburgh maakt zich gereed om uit te marcheren. Het is een groepsportret van de Amsterdamse schutterij, onder leiding van kapitein Frans Banninck Cocq en luitenant Willem van Ruytenburch.

In de tijd van Rembrandt was het genre van een groepsportret niet uitzonderlijk, zoals in dit geval van de schutterij. In Amsterdam vormde het schuttersstuk, zoals een dergelijk portret wordt genoemd, een eigen genre. Bijzonder aan dit monumentale schilderij is de originele benadering van het groepsportret. Niet alle personen staan er namelijk even duidelijk herkenbaar op. Het gezicht van een van de figuren wordt zelfs bijna geheel aan het zicht onttrokken, doordat de uitgestrekte arm van een andere figuur voor zijn gezicht langs gaat. De voorstelling van het schilderij is daarom misschien niet voor alle geportretteerden de meest gewenste weergave. Maar met de dynamische opstelling van de groep weet Rembrandt de compositie te verlevendigen. De dynamiek maakt de weergave bovendien zeer realistisch. Het beweeglijke geheel oogt als een onverwacht gemaakt fotografisch snapshot.

Groepsportretten van collega-schilders uit dezelfde periode hebben een meer statisch karakter. Alle geportretteerden zijn op die portretten met evenveel nadruk en even gedetailleerd weergegeven. De leden van de schutterij staan op dergelijke portretten meestal nogal stijfjes naast elkaar, ze missen de dynamiek van De Nachtwacht. Zie daarvoor bijvoorbeeld De magere compagnie van Frans Hals en Pieter Codde uit 1633-1637, dat net als De Nachtwacht te zien is in het Rijksmuseum in Amsterdam.