Ophelia (1851-52) - John Everett Millais

1100+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

door: Sander Kletter en Kyra ter Veer

John Everett Millais verbeeldt hier een tragische scene uit Hamlet, het legendarische toneelstuk dat door de Engelse toneelschrijver, dichter en acteur William Shakespeare (1564-1616) is geschreven tussen 1600 en 1602. We zien Ophelia met vers geplukte bloemen in haar hand en om haar heen, terwijl ze meedrijft met de stroom van de rivier. Ze is tot waanzin gedreven door verdriet. Ze dreigt te verdrinken...

John Everett Millais, Ophelia, 1851-52, olieverf op doek, 76 x 112 cm, Tate Britain, Londen
John Everett Millais, Ophelia, 1851-52, olieverf op doek, 76 x 112 cm, Tate Britain, Londen

Het verdriet om de moord op haar vader, gepleegd door haar geliefde Hamlet, maakt haar krankzinnig. De ongelukkige Ophelia is in de rivier gevallen, terwijl ze bloemen aan het plukken is. Ze besluit om niet meer boven water te komen, maar om kalm al zingende te verdrinken.

Millais is een van de oprichters van de 'Broederschap van de prerafaëlieten', een Britse kunstenaarsbeweging die bij haar oprichting de twintigjarige kunstschilder William Holman Hunt aan de leiding had. Hun grote voorbeelden waren de Italiaanse schilders die vóór de tijd van Rafaël werkten, tijdens de vroege renaissance. De directe waarneming van de natuur was een belangrijk uitgangspunt voor de prerafaëlieten, zoals waarneembaar is in Ophelia. Millais schildert de omliggende natuur en de bloemen tot op het detail nauwkeurig.
Evenals Shakespeare in Hamlet had gedaan, kiest hij voor bloemen met een symbolische betekenis, volgens de interpretatie uit de Victoriaanse periode. Op het schilderij zien we onder meer klaprozen, symbool voor de dood, brandnetels, symbool voor pijn, viooltjes, symbool voor trouw en de ongelukkige liefde, madeliefjes, symbool voor de onschuld, en witte narcissen, die symbool staan voor het hebben van zorgen. Rechts in het schilderij vlak boven de oever vormt het gebladerte de vorm van een schedel, het symbool voor de dood.
Om de botanische precisie te bereiken, die het schilderij kenmerkt, werkte de kunstenaar vier maanden lang in de buitenlucht bij de rivier de Hogsmill in Surrey. Direct werken in de buitenlucht was in die tijd nog zeer ongebruikelijk onder kunstenaars. De vrouwfiguur voegde hij toe in zijn atelier in Londen. Het model Elizabeth Siddal was de vriendin van Dante Gabriël Rossetti, een ander vooraanstaand lid van de prerafaëlitische broederschap. Ze poseerde wekenlang voor hem liggend in een bad. De scherpe contouren, nauwkeurige tekening en de heldere kleuren zijn typerend voor het werk van Millais. Ophelia van Millais, dat geldt als een van de absolute meesterwerken van de prerafaëlieten, kan in het echt worden bewonderd in museum Tate Britain in Londen.