Monna Vanna (1866) – Dante Gabriël Rossetti

1500+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Van onze redactie
  
Oorspronkelijk gaf de maker, de prerafaëliet Dante Gabriël Rossetti, dit werk de titel Venus Veneta. Met die titel verwees hij naar schilderijen van beeldschone courtisanes, welke de Venetiaanse kunstschilder Titiaan had geschilderd in de zestiende eeuw. Rossetti wilde het Venetiaanse ideaal van vrouwelijke schoonheid weer onder de aandacht brengen en evenaren.

Dante Gabriël Rossetti, Monna Vanna, 1866, olieverf op doek, 89 x 86 cm, Tate Britain, Londen
Dante Gabriël Rossetti, Monna Vanna, 1866, olieverf op doek, 89 x 86 cm, Tate Britain, Londen

Samen met William Holman Hunt en John Everett Millais had Rossetti in 1848 de broederschap van de prerafaëlieten opgericht, waarvan de leden in de beginperiode taferelen met symbolische betekenissen en moraliserende boodschappen schilderden. Rossetti werd echter later in zijn carrière geïnspireerd door het estheticisme van zijn tijd. Dit is zichtbaar in Monna Vanna, een schilderij dat louter op schoonheid is gericht. Er wordt in het schilderij geen verhaal verteld, er ligt ook geen moraliserend idee aan ten grondslag. Het schilderij strookt met het idee van l’art pour l’art, kunst die niet gemaakt wordt met een ander doel dan zichzelf. Het gaat alleen om het creëren van esthetisch verantwoorde schoonheid. Dit l’art-pour-l’art-principe werd in de negentiende eeuw op grote schaal toegepast, onder meer door de beweging van het estheticisme. Tegelijkertijd was er ook veel kritiek op het uitgangspunt. Aanhangers van het estheticisme vereenzelvigden zich met het idee van de kunst omwille van de kunst, in tegenstelling tot tijdgenoten, die zich aangetrokken voelden tot het niets verhullende realisme van Gustave Courbet, dat een sociaal kritisch karakter had. 
Rossetti streefde in Monna Vanna alleen naar een geïdealiseerde weergave van een vrouw. Hij wilde gewoon een mooi schilderij maken, dat een decoratieve functie had. Rossetti was zeker niet ontevreden met het resultaat, toen hij erover zei: “...probably the most effective as a room decoration that I have ever painted”. Het model voor Monna Vanna was Alexa Wilding, die ook voor een aantal andere bekende schilderijen van Rossetti heeft geëxposeerd. De spiraalvormige haarklem en het koraalrode parelsnoer komen vaker terug in het oeuvre van de kunstenaar, evenals de jurk van witte en gouden zijde, welke in die tijd een teken was van moderniteit en de nadruk legde op wereldse genoegens. De titel Monna Vanna ontleende hij aan de aanduiding van een ‘ijdele vrouw’ uit Vita Nuova van Dante, welke door Rossetti in 1848 was vertaald. In 1873 paste de kunstenaar het schilderij een beetje aan. Het haar maakte hij lichter en ook de ringen, waarvan de kleuren volgens critici met elkaar vloekten, werden aangepast. Tevens veranderde hij de titel in Belcolore, wat naar zijn inzicht beter zou passen bij de moderne uitstraling van het werk. Het schilderij is echter bekend gebleven onder de oorspronkelijke titel Monna Vanna. Het behoort tot de topstukken van museum Tate Britain in Londen.