Markiezin de Pompadour (ca. 1755) - Maurice-Quentin de La Tour

1500+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Van onze redactie

Dit portret van Markiezin de Pompadour, geschilderd door de Franse portrettist Maurice-Quentin de La Tour (1704-1788) bevindt zich in museum het Louvre in Parijs. In de achttiende eeuw, ten tijde van het rococo, was het in de mode in de hogere kringen om intieme bijeenkomsten te organiseren. Men noemde dit soort ontmoetingen 'salons'. Het was de bedoeling, dat tijdens deze salons met enige flair en het liefst met humor werd geconverseerd over kunst, wetenschap, cultuur en politiek. Hiervoor nodigde men, naast de aristocratie, intellectuelen uit met het doel de conversaties een hoog niveau te geven.

Maurice-Quentin de La Tour, Markiezin de Pompadour, ca. 1755, pastelkrijt op papier op doek, 178 x 213.6 cm, Musée du Louvre, Parijs
Maurice-Quentin de La Tour, Markiezin de Pompadour, ca. 1755, pastelkrijt op papier op doek, 178 x 213.6 cm, Musée du Louvre, Parijs

Madame de Pompadour, de maîtresse van Koning Lodewijk XV, was een van de belangrijkste gastvrouwen van dergelijke salons. Ze kreeg de adellijke titel van markiezin in 1745 van de koning om haar gezag te vergroten. Zoals eerder aangegeven zien we haar hier geportretteerd door de La Tour, die in 1750 door Lodewijk XV als hofschilder was aangesteld. De kunstenaar heeft haar geportretteerd tijdens een salonbijeenkomst in het jaar 1755. De Pompadour, die veel verstand had van kunst en literatuur, werd in haar tijd beschouwd als een voorbeeld als het ging om goede smaak. De La Tour probeert haar eruditie te illustreren door haar te plaatsen met een stuk bladmuziek in haar hand. Ze zit bovendien naast een tafel met daarop een wereldbol en veel boeken. De salons van Madame de Pompadour waren een fenomeen. Dat kwam omdat ze voor elkaar kreeg dat toonaangevende filosofen uit de periode van de Verlichting als Voltaire, Diderot en d'Alembert regelmatig deelnamen aan haar bijeenkomsten.
De Pompadour ontpopte zich als de beschermvrouw van de Encyclopédie, die door filosoof, schrijver en criticus Diderot samen met de wiskundige d'Alembert werd opgezet en gepubliceerd. Deze encyclopedie bestond uit meerdere delen. Er werd naar gestreefd alle kennis die men bezat op gebieden als filosofie, technologie, literatuur en astronomie te bundelen. De bescherming van dit project door de invloedrijke De Pompadour kwam beslist gelegen, want de encyclopedie lag onder zwaar vuur van de Rooms Katholieke kerk. De niet religieuze ondertoon van de wetenschappelijke artikelen werd door de kerk beschouwde als een vorm van godslastering.
Naast het portret van Madame de Pompadour portretteerde De La Tour, veelal in pastelkrijt op papier, vele beroemde persoonlijkheden uit de culturele wereld van zijn tijd. Hij maakte onder meer portretten van de schrijfster en componiste Belle van Zuylen, de beeldhouwer René Fremin en de filosoof Jean-Jacques Rousseau. [SK]