Allegorie op de schilderkunst (1665) - Johannes Vermeer

1100+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Johannes Vermeer, Allegorie op de schilderkunst, 1665, olieverf op doek, 120 x 100 cm, Kunsthistorisches Museum, Wenen
Johannes Vermeer, Allegorie op de schilderkunst, 1665, olieverf op doek, 120 x 100 cm, Kunsthistorisches Museum, Wenen

Vanaf de renaissance doet zich een ontwikkeling voor, waarbij de kunstschilder zich graag laat voorstaan op zijn bijzondere positie. De kunstenaar wilde laten zien dat hij zich onderscheidde ten op zichtte van andere ambachtslieden die met de handen werkten. Om dit te bereiken werden theoretische geschriften gepubliceerd over schilderkunst, zoals Ideo del Tempio della Pittura uit 1590 van de Italiaanse kunstenaar Giovanni Lomazzo (1538-1600). De kunstenaar positioneerde zich maatschappelijk gezien graag als geleerde, uitvinder en onderzoeker. Op dit schilderij van de Nederlandse barokkunstenaar Johannes Vermeer is dit goed voelbaar. We zien een opvallend opgeruimde en schone werkruimte, die eerder iets wegheeft van een studeervertrek dan van de doorsnee werkruimte van een ambachtsman. We zien de kunstenaar aan het werk. Het model achterin het vertrek is een personificatie van Clio, de muze van de geschiedenis. Ze heeft een muziekinstrument in de ene hand en een boek in de andere hand, symbolen die verwijzen naar 'vrije kunsten' als de muziek en de literatuur. Zo lijkt ook Vermeer aan te willen geven, dat schilderkunst daar ook toe behoort. Het boek onderstreept bovendien de geleerdheid van de kunstenaar. Het is een verwijzing naar de uitgebreide vakkennis die nodig is om het kunstenaarschap met succes uit te kunnen oefenen.

De allegorie op de schilderkunst van Vermeer behoort tot de absolute topstukken van Het Kunsthistorisches Museum in Wenen.