Jeanne d’Arc (1879), Jules Bastien-Lepage

1300+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Van onze redactie
  

Het schilderij Jeanne d’Arc uit 1879 bevindt zich in het Metropolitan Museum of Art te New York. Best opmerkelijk is, dat het wordt gerekend tot de stijl van het naturalisme. De toegepaste - fotografisch aandoende - precieze manier van schilderen, is kenmerkend voor het werk van Jules Bastien-Lepage (1848-1884), en is de voornaamste reden dat het schilderij als naturalistisch wordt geclassificeerd. Tegelijkertijd heeft dit doek een historisch thema, waardoor het afwijkt van andere van zijn typische naturalistische werken, welke doorgaans het dagelijkse leven op het platteland verbeelden.

Jules Bastien-Lepage, Jeanne d’Arc (Joan of Arc), 1879, olieverf op doek, 254 x 279 cm, Metropolitan Museum of Art, New York
Jules Bastien-Lepage, Jeanne d’Arc (Joan of Arc), 1879, olieverf op doek, 254 x 279 cm, Metropolitan Museum of Art, New York

De nationale heldin van Frankrijk, Jeanne d’Arc, was een populair onderwerp in de schilderkunst tijdens de negentiende eeuw. Zij was afkomstig uit de provincie Lotharingen (Frans: Lorraine), welke in 1871 samen met de Elzas (Frans: Alsace) door de Duitsers was geannexeerd in de nasleep van de Frans-Duitse oorlog. Ook Bastien-Lepage kwam uit Lotharingen. Hij verbeeldde de vrijheidsstrijdster aan het begin van haar heroïsche geschiedenis. Dit historisch aangrijpende en spannende verhaal heeft sterk het karakter van een legende. De geschiedenis begint ermee dat het boerenmeisje Jeanne in de tuin van haar ouders als gehypnotiseerd luistert naar de stemmen van heiligen, die tot haar spreken. Ze hoort dat het haar bestemming is om Orleans te bevrijden uit de handen van de Engelsen. De geschiedenis krijgt een tragisch slot, als ze na het verrichten van haar heldendaden, waaronder de succesvolle bevrijding van Orleans, tot de brandstapel wordt veroordeeld.
Het moment dat Jeanne de boodschap over haar heilige missie ontvangt is het onderwerp van het schilderij van Lepage. Vervreemdende elementen in het schilderij zijn de spookachtige verschijningen links achter haar, de heilige Sint Michael, Margaretha en Catherina. Dergelijke zwevende, transparante figuren horen normaliter niet thuis in een naturalistische voorstelling. Het werk werd in 1880 op de Salon van Parijs getoond en kreeg wisselende kritieken. Een aantal critici vond de fantasieachtige schimmige figuren van de heiligen inderdaad moeilijk te rijmen met het fotorealistische karakter van het werk. De voorstelling van het schilderij past inhoudelijk gezien wellicht beter bij het werk van tijdgenoten van Lepage zoals Gustave Moreau of dat van andere kunstenaars van het symbolisme.