Portret van Juliette Récamier (1800) - Jaques-Louis David

1300+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Van onze redactie

Één van de beroemdste schilderijen van Jacques-Louis David is dit portret van Jeanne-Françoise Julie Adélaïde Récamier (1777-1849), kortweg Juliette Récamier genoemd, de vrouw van de schatrijke bankier Jacques Récamier uit Lyon. Het schilderij bevindt zich in museum het Louvre te Parijs. Juliette Récamier was tijdens haar leven een belangrijke figuur in de hogere kringen van Parijs en ontving in haar salon de toonaangevende politici, intellectuelen, schrijvers en kunstenaars uit haar tijd. Zij werd vanwege haar schoonheid door vele mannen begeerd, maar bleef haar man trouw. Dit laatste inspireerde David bij het maken van haar portret.

Jacques-Louis David, Portret van Juliette Récamier, 1800, olieverf op doek, 173 × 243 cm, Louvre, Parijs
Jacques-Louis David, Portret van Juliette Récamier, 1800, olieverf op doek, 173 × 243 cm, Louvre, Parijs

Het schilderij is een goed voorbeeld van de stijl van het neoclassicisme. David beeldde Récamier als het ware af als een Vestaalse maagd, met blote voeten in het wit gekleed, volgens het tenue van de klassieke oudheid. Niet alleen de kledij, ook de inactieve lichaamspose en de soberheid en helderheid van de compositie zijn kenmerkend voor de neoclassicistische stijl. Juliette Récamier, gelegen op een canapé - alsof zij aanligt tijdens een Romeins diner - kijkt met geïnteresseerde blik naar de buitenwereld, maar heeft haar lichaam weggedraaid van de beschouwer, als symbool van haar trouw en deugdzaamheid. De eenvoud van het kleurenpalet, welke de neoclassicistische soberheid van het schilderij nog aanzienlijk versterkt, was oorspronkelijk misschien niet bedoeld door David. Tijdens de portretsessies raakte de kunstschilder geprikkeld door de mentaliteit van Récamier, terwijl zij het oneens was met artistieke vrijheden, die de kunstenaar zich ten behoeve van het schilderij permitteerde. Hij paste bijvoorbeeld de kleur van haar haar plaatselijk aan ten faveure van het toonwaardecontrast. Kunstenaar en geportretteerde konden niet goed door één deur, met als gevolg dat de kunstenaar het portret onvoltooid liet in de staat zoals wij het nu kennen.
Madame Récamier werd door vele kunstenaars van haar tijd geportretteerd, een vergelijk met één van deze portretten, Portret van Madame Récamier door François Gérard uit 1805 (zie afbeelding hiernaast), illustreert de extreme eenvoud van de neoclassicistische stijlopvatting van David. Ook hier vinden we bewuste verwijzingen naar de klassieke oudheid, zoals de zuilen aan de rechterzijde, en ook hier is er sprake van een inactieve lichaamshouding van de geportretteerde Récamier, maar de compositie is beslist minder streng en sober dan die van David. Zie tot slot een portret van Récamier dat een belangrijke leerling van David - Antoine-Jean Gros - schilderde in 1825.