Napoleon I op zijn keizerlijke troon (1806) - J.A.D. Ingres

1000+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Van onze redactie
    

Dit portret van Napoleon als keizer gezeten op zijn troon is geschilderd oor Jean Auguste Dominque Ingres in de stijl van het neoclassicisme. Ingres was een leerling van Jacques-Louis David. Het portret was niet in opdracht geschilderd van Napoleon en was bedoeld om te worden geëxposeerd op de Salon van 1806. Maar voordat het zover was, werd het al aangekocht door de Franse wetgevende macht.

Jean-Auguste Dominique Ingres, Napoleon I op zijn Keizerlijke troon, 1806, olieverf op doek, 266 x 160 cm, Musée de l'Armée, Hôtel des Invalides, Parijs
Jean-Auguste Dominique Ingres, Napoleon I op zijn Keizerlijke troon, 1806, olieverf op doek, 266 x 160 cm, Musée de l'Armée, Hôtel des Invalides, Parijs

Het is een staatsieportret, welke de absolute macht van Napoleon belichaamd, en dat in Frankrijk, dat nog geen twintig jaar daarvoor tijdens de Franse revolutie een einde had gemaakt aan de gehate Koninklijke macht. We zien Napoleon gezeten op een vergulde troon, waarvan de gebogen achterzijde als een aureool werkt. Vanwege zijn frontale pose en deze vormverwijzing naar de aureool van een heilige wordt het schilderij vaak vergeleken met het centrale paneel van God de Vader, onderdeel van Het Lam Gods van Jan en Hubert van Eyck uit de vijftiende eeuw. Dat is heel goed mogelijk, want dit altaarstuk uit Gent behoorde tot de collectie van gestolen kunstwerken, die te zien waren in het museum van Napoleon in Parijs. De keizer is gekleed in een kostbare mantel en heeft in zijn rechterhand de scepter van Karel de Grote en in zijn linker de ivoren hand van rechtvaardigheid, dat een symbool was van de middeleeuwse Franse koningen. Deze attributen, welke verwijzen naar zowel de uitvoerende als de wetgevende macht, in combinatie met de verwijzing naar God de Vader uit het Het Lam Gods van de gebroeders van Eyck, moeten de macht en goddelijke wijsheid van Napoleon symboliseren. Geen ander portret - gemaakt in de periode dat Napoleon aan de macht was - zou deze haast bovenmenselijke almacht zo schaamteloos verbeelden. Zie bijvoorbeeld Napoleon steekt de Alpen over bij de St. Bernardpas van David en Napoleon in het pesthuis in Jaffa van Antoine-Jean Gros. Napoleon had artistieke adviseurs in dienst, die er op speciaal op toezagen dat zijn imago - van een wijs en humaan leider, en groot strateeg - niet geschaad kon worden. Er werd daarbij kritisch gekeken naar de staatsieportretten, die van hem gemaakt werden, maar ook naar historiestukken met een journalistiek karakter, die gemaakt werden naar aanleiding van zijn militaire overwinningen.