De gelofte van Lodewijk XIII (1824) - J.A.D. Ingres

1400+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Van onze redactie
     

Na een weinig succesvol debuut op de Salon van Parijs in 1819, met zijn schilderij Grande Odalisque, waagde Ingres de sprong in het diepe opnieuw in 1824 met zeven nieuwe schilderijen. Hij won de conservatieve critici voor zich met dit schilderij, De gelofte van Lodewijk XIII, dat hij in opdracht van het ministerie van binnenlandse zaken had gemaakt voor de kathedraal van Montauban.

Jean-Auguste Dominique Ingres, De gelofte van Lodewijk XIII, 1824, olieverf op doek, 421 x 265 cm, Kathedraal van Montauban, Frankrijk
Jean-Auguste Dominique Ingres, De gelofte van Lodewijk XIII, 1824, olieverf op doek, 421 x 265 cm, Kathedraal van Montauban, Frankrijk

Het onderwerp van dit monumentale doek is gebaseerd op een gebeurtenis uit 1634. Op het doek zien we de Franse koning Lodewijk XIII, geknield voor de heilige maagd Maria, terwijl hij op Hemelvaartsdag een gelofte aflegt, waarin hij zijn kroon en Frankrijk aan haar toevertrouwt.
Ingres koos ervoor om deze historische gebeurtenis, en tegelijkertijd bovennatuurlijke gebeurtenis vanwege Maria Hemelvaart, weer te geven in de vorm van een visioen. Daarom zien we twee engelen, die aan weerszijde van het tafereel een gordijn wegtrekken, zodat Maria, gezeten op een wolk, aan de koning wordt geopenbaard kan worden. De figuur van Maria lijkt Ingres gebaseerd te hebben op bekende Madonna's van zijn meest favoriete kunstenaar van de renaissanceRafaël. Het gezicht van Maria heeft Ingres - conform de stijl van het neoclassicisme -een klassiek geïdealiseerd voorkomen gegeven. Dit kwam hem op kritiek te staan van de progressieve criticus Stendhal, die vond dat het gezicht van Maria zeker fysieke en aardse schoonheid uitstraalde, maar niet het idee belichaamde van het goddelijke. Hij beschouwde dit als een misser van psychologische aard van Ingres. Maar conservatieve critici -die de neoclassicistische stijl trachten te handhaven en te verdedigen tegen de vernieuwende kunstopvattingen van Stendhal, Delacroix, Vernet en de romantiek - bejubelden Ingres juist, omdat hij de perfecte schoonheid van de klassieke traditie had weten te integreren in een belangrijke Christelijk thema als Maria Hemelvaart.
Ondanks de kritiek van Stendhal en de romantici betekende het de doorbraak van Ingres in de Franse kunstwereld. Kort na de Salon opende Ingres een eigen atelier, dat direct meer dan honderd leerlingen trok.