The Melancholy and Mystery of a Street (1914) - Giorgio de Chirico

1400+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Piazze d'Italia - Dreigende visoenen en de keuze voor een merkwaardig perspectief

Van onze redactie

Deze voorstelling van een bijna verlaten straat ademt één en al mysterie. Het gebouw met booggewelven aan de rechterkant is in duisternis gehuld en werpt een donkere schaduw over de voorgrond van het schilderij. Dit staat in contrast met de lichte muur aan de linkerkant, waarin de arcade (de ‘bogengalerij’ of ‘gaanderij’) tot in het oneindige door lijkt te lopen.

Giorgio de Chirico, The Melancholy and Mystery of a Street, 1914, olieverf op doek, 87 x 71 cm. Privé collectie
Giorgio de Chirico, The Melancholy and Mystery of a Street, 1914, olieverf op doek, 87 x 71 cm. Privé collectie

De twee muren zijn perspectivisch op een merkwaardige manier ten opzichte van elkaar geplaatst. Het lichte gebouw heeft het perspectivisch verdwijnpunt - dit is het punt waarin de lijnen van het gebouw samenkomen wanneer je ze doortrekt - rechtsboven de horizon. Dit verdwijnpunt valt achter het donkere gebouw rechts. Het donkere gebouw aan de rechterkant heeft zelf echter een geheel ander verdwijnpunt, namelijk meer in de richting van het midden van het schilderij. Deze twee verschillende verdwijnpunten corresponderen in principe met verschillende standpunten, die een denkbeeldige beschouwer ten opzichte van de voorstelling inneemt. Ze dragen daarom subtiel bij aan een gevoel van desoriëntatie, als je het schilderij bekijkt. De Chirico zet met het linkergebouw een kijklijn in die extreem ver reikt. Dit diepe perspectief draagt volgens de auteurs Honour en Fleming bij aan het emotioneel effect, dat De Chirico wilde bereiken.
Het schilderij The Melancholy and Mystery of a Street maakt deel uit van een serie schilderijen, die door De Chirico samen Piazze d’Italia werden genoemd. Het zijn visioenen van open verlaten pleinen en lege straten, geflankeerd door arcades, waarin standbeelden van politici de enige bewoners lijken te zijn. Als je de elementen op het schilderij los van elkaar zou beschrijven, lijkt dit een onschuldig alledaags straatbeeld van een rustig plein op een avond in de nazomer. We zien de silhouet van een klein meisje spelend met een hoepel en de schaduw van een standbeeld (van een politicus) op straat, net boven het centrum van het schilderij. Maar de kunstenaar weet, door middel van de donkere schaduwen, het heftige lichtdonker contrast, het niet kloppende perspectief, de dreigende donker wordende lucht, en de suggestieve open deuren van de oude lege circuswagen of caravan, een onheilspellende sfeer te creëren. Een sfeer die prima lijkt te passen aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog. Het werk van De Chirico wordt wel beschouwd als een voorloper van het surrealisme.