Elegie op de Spaanse Republiek, 108 (1965-1967) – Robert Motherwell

1300+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Reactie op Spaanse Burgeroorlog

Van onze redactie
 
Met dit abstracte werk, dat wordt gekenmerkt door monumentale zwarte organische vormen tegen een lichte achtergrond met aardkleuren en groen, brengt de Amerikaanse kunstschilder Motherwell een ode aan de slachtoffers die vielen tijdens de Spaanse Burgeroorlog. Het doek enorme doek kan worden bewonderd in Het Museum of Modern Art in New York.

Robert Motherwell, Elegie op de Spaanse Republiek, 108, 1965-67, olieverf op doek, 208 x 351 cm, Museum of Modern Art, New York
Robert Motherwell, Elegie op de Spaanse Republiek, 108, 1965-67, olieverf op doek, 208 x 351 cm, Museum of Modern Art, New York

De kunstenaar was een jonge twintiger toen de genoemde oorlog in 1936 uitbrak. Het was in Europa voor het eerst dat burgers werden belaagd door luchtbombardementen. Er waren ten gevolge van de drie jaar durende oorlog meer dan een half miljoen slachtoffers te betreuren. Dit maakte zoveel indruk op de kunstenaar dat hij een serie maakte van meer dan honderd monumentale schilderijen, waar Elegie op de Spaanse Republiek, 108 er een van is. In alle schilderijen van de reeks zijn vergelijkbare typerende ritmische eivormige zwarte vlakken te zien. Deze zwarte vlakken zouden verwijzen naar de testikels van stieren. Volgens de Spaanse traditie worden deze aan het publiek getoond aan het einde van elk stierengevecht. Maar je zou er evengoed een vallend bommentapijt in kunnen zien. Het schilderij heeft dus een morele inhoud, zoals vaak het geval is bij de kunst van de kunstenaars van het Amerikaanse abstract expressionisme.
Net als andere vooraanstaande abstract expressionisten, zoals Jackson Pollock en Willem de Kooning, had Mortherwell tevens interesse voor het ‘automatisme’ van het surrealisme, het spontane schilderen zonder tussenkomst van de rede. Het was zijn overtuiging dat de wetten van de schilderkunst op de eerste plaats ethisch van aard waren. Daarna pas was er pas ruimte voor esthetische overwegingen. Motherwell heeft kans gezien door middel van een combinatie van louter abstracte organische en geometrische vormen de ingrijpende mensonterende gebeurtenissen gestalte te geven, in zijn gelijktijdige streven het contrast en de relatie tussen leven en dood te verbeelden.
De Spaanse burgeroorlog vormde net als andere verschrikkingen in de jaren veertig in Europa een inspiratiebron voor kunstenaars. Een beroemd schilderij over de verschrikking van de Spaanse burgeroorlog is bijvoorbeeld ook het wereldberoemde meesterwerk Guernica van Picasso uit 1937.