De waarzegster (ca. 1508-1510) – Lucas van Leyden

1000+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Van onze redactie
  
De Hollandse kunstenaar Lucas van Leyden (1489/1494-1533) schilderde dit werk aan het begin van zijn carrière. Kennelijk was Van Leyden geïntrigeerd door het kaartspel, want het komt vaker terug in zijn oeuvre. Hij werkte meestal vanuit Bijbelse verhalen en thema’s met betrekking tot vrouwenlisten, naastenliefde en zedeloosheid. Hoewel Van Leyden vooral bekend is als graficus, toont hij met dit werk ook zijn kwaliteiten als schilder.

Lucas van Leyden, De waarzegster, ca. 1508-10, olieverf op hout, 24 x 31 cm, Louvre, Parijs
Lucas van Leyden, De waarzegster, ca. 1508-10, olieverf op hout, 24 x 31 cm, Louvre, Parijs

Opvallend is dat alles in de compositie op de voorgrond is geplaatst, waardoor het lijkt alsof je als beschouwer direct aan de tafel staat van de waarzegster. Elke afgebeelde persoon is herkenbaar als individu. Het tafereel bestaat uit een verzameling portretten, waarbij elke personage een eigen karakter heeft. Soms versterken zij elkaar, beeldend gezien, zoals de lelieblanke huid van de vrouw in het midden (de waarzegster), die afsteekt tegen de donkere figuur met baard rechts achter haar. Ook op het gebied van kleur en de weergave van verschillende materialen is in dit werk veel te beleven. Let op het bont aan de mouwen van de mantel van de waarzegster, de glazen kan rechts op de tafel en het zijde van de kledij van sommige lieden. Deze hoogstandjes van stofuitdrukking worden in het schilderij door de kunstenaar bij wijze van contrast toegepast.
Van Leyden schilderde het schilderij De waarzegster, dat zich bevindt in het Louvre, op jonge leeftijd, tussen zijn negentiende en vijfentwintigste. Het is niet exact bekend, want over de geboortedatum van de kunstenaar wordt gespeculeerd. Hij is tussen 1489 en 1494 geboren. Van Leyden werd al vroeg als wonderkind beschouwd en ontving erkenning van andere kunstenaars. Kunstenaarbiografen zoals Giorgio Vasari (1511-1574) en Karel van Mander (1548-1606) beschreven zijn werk in lovende bewoordingen. De latere ontmoeting met de toonaangevende Duitse kunstenaar Albrecht Dürer, welke in 1521 plaatsvond in Antwerpen, was van grote betekenis voor de carrière van Van Leyden. Er ontstond een wederzijdse bewondering tussen de kunstenaars, die beiden een fascinatie hadden voor de kunst van de Italiaanse renaissance.