De geboorte van Venus (ca. 1483) – Sandro Botticelli

1000+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Van onze redactie
  

Dit schilderij behoort beslist tot de meesterwerken van Sandro Botticelli, een Florentijnse kunstschilder uit de vroege renaissance van de vijftiende eeuw. De kunstenaar maakte dit levensgrote schilderij in opdracht van de machtige en invloedrijke familie De Medici. Het bevindt zich in een van de oudste musea ter wereld, de Galleria degli Uffizi in Florence.

Sandro Botticelli, De geboorte van Venus, ca. 1483, tempera op paneel, 173 x 279 cm, Galleria degli Uffizi, Florence
Sandro Botticelli, De geboorte van Venus, ca. 1483, tempera op paneel, 173 x 279 cm, Galleria degli Uffizi, Florence

In de klassieke mythologie wordt beschreven hoe Venus, de godin van de schoonheid en de liefde, wordt geboren uit het schuim van de zee. Botticelli beeldde haar af, staande in een geopende schelp. Behoedzaam wordt ze aan land geblazen door de windgod Zephyr en de zachte bries Aura. De vrouwfiguur aan de rechterkant wacht haar op met een purperen mantel om haar naaktheid te verhullen. Zij is naar alle waarschijnlijkheid één van de Horae, de godinnen van de jaargetijden.
Ten tijde van de renaissance vond er een opleving plaats in de interesse voor de klassieke oudheid. Dit schilderij is daar een goed voorbeeld van, vanwege het mythologische thema, maar ook in de manier waarop Venus is weergegeven. Zij staat in de zogenaamde contraposto houding, typerend voor de sculpturen uit de klassieke oudheid. Deze positie gaat uit van een stil staande houding, welke tegelijkertijd toch actief oogt, dankzij de tegengestelde kanteling van de heupen ten opzichtte van de schouders. Deze houding gaf de Italiaanse beeldhouwer Michelangelo uit de hoogrenaissance ongeveer twintig jaar later ook aan zijn David. Een bekend voorbeeld van deze houding uit de oudheid is de Venus van Milo van 130-100 voor Christus. De houding van de Venus in het schilderij van Botticelli, zou afgeleid zijn van de Venus Pudica, de “kuise Venus”, die verlegen met haar ongeklede verschijning haar lichaam met haar handen probeert te bedekken, waarmee de aandacht daar natuurlijk juist naartoe getrokken wordt. Andere elementen uit het schilderij, die ontleend zouden zijn aan de antieke beeldhouwkunst zijn de duidelijk aangezette contouren en de koele, witte huidskleur, welke doet denken aan een wit marmeren beeld.