De slaap van Endymion (1791) - Anne-Louis Girodet

1500+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Van onze redactie
    

Dit schilderij bevindt zich in het Louvre te Parijs. Het is gebaseerd op een Griekse mythe, is geschilderd door Anne-Louis Girodet (1767-1824) een leerling van Jacques-Louis David. Girodet staat bekend om zijn portretten, historiestukken en illustraties voor literaire werken van Jean Racine (1639-1699) en François René de Chateaubriand (1768-1848). Op 22jarige leeftijd won Girodet de Prix de Rome, kreeg de bijbehorende studiebeurs om voor vijf jaar in Rome te kunnen studeren. Daar schilderde hij De slaap van Endymion, dat geschilderd is in de stijl van het neoclassicisme. Het werd in 1793 op de Salon van Parijs positief ontvangen. 

Anne-Louis Girodet, De slaap van Endymion, 1791, olieverf op doek, 197 x 260 cm, Musée du Louvre, Parijs
Anne-Louis Girodet, De slaap van Endymion, 1791, olieverf op doek, 197 x 260 cm, Musée du Louvre, Parijs

We zien de schone jongeling Endymion in diepe slaap, terwijl hij beschenen wordt door het maanlicht, terwijl Eros, de geest van de liefde, takken wegtrekt om Selene, de godin van de maan, een handje te helpen. De mythe vertelt dat Endymion in slaap wordt gehouden door Selene, zodat ze hem eeuwig in alle rust kan beminnen. De oppergod Zeus en ook stemde hiermee in, evenals Endymion, omdat hij zo voor altijd zijn jeugdige schoonheid zou kunnen behouden.
Het schilderij heeft een erotische lading en Endymion heeft een zacht aandoend lichaam, heel anders dan de gespierde lichamen, die we uit de schilderijen van zijn leermeester David kennen. Hier wordt een ander ideaaltype mannenlichaam getoond, maar het is - zoals gebruikelijk in de neoclassicistische kunst - wel geïnspireerd door de klassieke oudheid. De archeoloog en onderzoeker Winckelmann had in zijn Geschichte der Kunst des Altertums (1964) geconstateerd dat er in de klassieke beeldhouwkunst van Grieken en Romeinen een dualiteit bestond in het ideaalbeeld van fysieke schoonheid. Er waren twee tegengestelde typen te onderscheiden. Het ene was mannelijk, heroïsch en gearticuleerd. Het andere was vrouwelijk, gracieus en sensueel. Maar er waren veel klassieke kunstwerken, waarvan de naaktfiguren beide polen leek te verenigen. Toen Girodet in Rome studeerde maakte hij kennis met dergelijke androgyne kunstwerken en het vormde de inspiratie voor zijn Endymion.
Zoals gebruikelijk voor het neoclassicisme is de compositie sober en speelt de gebeurtenis zich af in een beperkt gehouden ruimte, alsof het op een theaterpodium plaatsvindt. Minder gebruikelijk zijn de diagonale richtingen in het doek, gevormd door de lichtstralen van de maan en het gestrekte lichaam van Endymion. Deze keuze voor de diagonaal en de toepassing van lichteffecten maken dit schilderij - en dat geldt ook voor andere schilderijen van Girodet - bijzonder levendig voor een neoclassicistisch schilderij, dat doorgaans - want streng georganiseerd in horizontalen en verticalen - een nogal statisch karakter heeft.