Stilleven met asperges en aalbessen (1696) - Adriaen Coorte

1400+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Van onze redactie
      

Dit kleine schilderij, getiteld Stilleven met asperges en aalbessen, uit 1696 is gemaakt door de Zeeuwse zeventiende-eeuwse kunstenaar Adriaen Coorte (ca. 1665-na 1707), van wie erg weinig bekend is. Hij is net als Johannes Vermeer lang in de vergetelheid geraakt, tot hij in de jaren vijftig van de twintigste eeuw onder de aandacht werd gebracht door kunsthistoricus Laurens J. Bol (1898-1994), voormalig directeur van het Dordrechts Museum, die zich onder meer specialiseerde in kunstenaars uit Middelburg. Het schilderij bevindt zich in de collectie van de National Gallery of Art te Washington.

Adriaen Coorte (1683-1707), Stilleven met asperges en rode aalbessen, 1696, olieverf op doek, 34 x 25 cm, The Lee and Juliet Folger Fund, National Gallery of Art, Washington DC
Adriaen Coorte (1683-1707), Stilleven met asperges en rode aalbessen, 1696, olieverf op doek, 34 x 25 cm, The Lee and Juliet Folger Fund, National Gallery of Art, Washington DC

Door het onderzoek van Bol zijn we nu bekend met kunstenaars als Coorte, Ambrosius Bosschaert en Balthasar van der Ast. Zie van Van der Ast zijn Fruitmand van omstreeks 1632. In 1977 publiceerde Bol een monografie en catalogue raisonné met betrekking tot Coorte.
Stilleven met asperges en aalbessen is kenmerkend voor het oeuvre van Coorte, dat bestaat uit stillevens, waarop slechts enkele objecten met veel gevoel voor sfeer en detail worden afgebeeld. Meestal gaat het maar om een groente of fruitsoort of om schelpen, gelegen op een stenen tafelblad. In overeenkomst met de kenmerken van de stijlperiode van de barok is er in de stillevens van Coorte steeds sprake van een groot lichtdonker contrast in de voorstelling. Hij signeert zijn stillevens meestal op de plaats van het tafelblad op zodanige wijze, dat het net lijkt of de letters in steen zijn uitgehouwen. Tussen 1683 en 1707 schilderde Coorte een honderdtal stillevens, die zich bevinden in particuliere collecties in Zeeland, maar ook in enkele musea. In het Rijksmuseum in Amsterdam hangt een andere versie van een stilleven met asperges uit 1697. Er zijn zeven stillevens met asperges bekend van Coorte.
Opmerkelijk genoeg zijn asperges eeuwenlang een geliefd onderwerp van kunstenaars gebleven. In deze kunstencyclopedie is een mooi voorbeeld te zien van de Franse negentiende-eeuwse kunstenaar François Bonvin. Heel bekend is ook een schilderijtje van asperges van de beroemde kunstenaar Gustave Courbet. In het Wallraf-Richartz Museum in Keulen is van Édouard Manet het schilderij Bosje Asperges uit 1880 te bewonderen. [SK]