Yves Klein (1928-1962)

1100+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

IKB, judo en jazz

Van onze redactie
  

Vanwege zijn blauwe schilderijen werd de Franse kunstenaar Yves Klein al gauw bekend als ‘Yves – Le Monochrome’. Zijn schilderijen bestaan immers bijna zonder uitzondering uit een diepblauwe kleur. Hiervoor vroeg de kunstenaar zelfs patent aan, hij noemde de kleur 'International Klein Blue' (IKB). Vanwege zijn baanbrekende performances uit het begin van de jaren zestig werd hij door kunstenaar Joseph Kosuth beschouwd als de grondlegger van de conceptuele kunst.

Yves Klein, RE 19, 1958, pigment in kunsthars op sponsen op hardboard, 198.1 x 165.1 x 12.7 cm, Museum Ludwig, Keulen
Yves Klein, RE 19, 1958, pigment in kunsthars op sponsen op hardboard, 198.1 x 165.1 x 12.7 cm, Museum Ludwig, Keulen

Klein studeerde aan de École Nationale de la Marine Marchande en aan de École Nationale des Langues Orientales in Nice. Hoewel hij zelf geen opleiding binnen de kunsten volgde, groeide hij wel op in een artistieke omgeving. Klein werd in 1928 geboren als zoon van een kunstenaarsechtpaar, zijn ouders waren allebei kunstschilders. De kunstenaar vormde al gauw zijn eigen ideeën over kunst. Hij had een sterke fascinatie voor de hemel, die hij opvatte als een allesomvattende leegte. Zijn blauw IKB verwijst nadrukkelijk naar deze leegte. Hij verklaarde op negentienjarige leeftijd dat hij na het maken van een ‘realistisch-imaginaire reis’ de achterkant van de hemel had gesigneerd. Hij beweerde daarmee zijn ‘mooiste en grootste’ werk te hebben gemaakt. Klein was bevriend met de kunstenaar Arman en de dichter Claude Pascal. Samen met hen speelde hij jazzmuziek en beoefende hij judo. Ook mediteerden ze samen en ze bestudeerden de alchemie en esoterische geschriften.

Na een aantal reizen te hebben gemaakt naar Londen, door Italië en Spanje, vertrok hij in 1952 naar Japan, een reis die in het teken stond van judo. Hij behaalde er de zwarte band en de graad van de vierde dan. Maar misschien belangrijker waren de immateriële kwaliteiten die hij er leerde. Hij bereikte door het trainen van lichaam en geest een hoge mate van zelfdiscipline, concentratie en intuïtieve communicatie. Ook voor zijn ideeën over kunst was dit van essentieel belang. Klein zag namelijk geen verschil tussen zijn kunst, zijn judo en het alledaagse leven. Hij beschouwde dit als een geheel. In Tokyo stelde hij een privétentoonstelling samen van zijn monochrome schilderijen.

Het lukte hem echter niet onmiddellijk voet aan de grond te krijgen in de Europese kunstwereld. Zijn monochrome werk kreeg aanvankelijk weinig aandacht tijdens enkele exposities in Parijs in 1955. Door de ontmoeting met kunstcriticus Pierre Restany, die bijna intuïtief begreep waar het werk van Klein over ging, kreeg zijn werk in Parijs alsnog bekendheid. Restany is ook de (spontane) bedenker van de titel voor Kleins kunsthistorisch gezien iconische performances uit 1960. Tijdens deze performances, getiteld Antropometrieën van de blauwe periode, werden levende penselen ('pinceau vivant') gebruikt. De penselen bestonden uit enkele naakte jonge dames, die met IKB waren ingesmeerd. Ze werden vervolgens 'afgedrukt' op papier of op doek.

Yves Klein leefde maar kort. Op vierendertigjarige leeftijd kreeg hij binnen een maand drie hartaanvallen te verduren. Aan de derde overleed hij op 6 juni 1962. Zijn zoon Yves werd twee maanden later geboren. Klein is een inspirerend voorbeeld gebleken voor jongere avant-garde kunstenaars van de conceptuele kunst, de body art, de minimal art, maar ook voor een hedendaagse kunstenaar als Anish Kapoor.