Yves Klein (1928-1962)

1100+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Van onze redactie
  

Vanwege zijn blauwe schilderijen werd de Franse kunstenaar Yves Klein al gauw bekend als ‘Yves – le Monochrome’. De schilderijen bestaan immers bijna zonder uitzondering uit een diep blauwe kleur. Hiervoor vroeg de kunstenaar zelfs patent aan, hij noemde de kleur 'International Klein Blue' (IKB). Vanwege zijn baanbrekende performances uit het begin van de jaren zestig werd hij door kunstenaar Joseph Kosuth beschouwd als de grondlegger van de conceptuele kunst.

Yves Klein, RE 19, 1958,pigment in kunsthars op sponsen op hardboard, Museum Ludwig, Keulen
Yves Klein, RE 19, 1958,pigment in kunsthars op sponsen op hardboard, Museum Ludwig, Keulen

Hoewel hij zelf geen opleiding binnen de kunsten volgde (hij studeerde aan de Ecole Nationale de la Marine Marchande en aan de Ecole Nationale des Langues Orientales in Nice), groeide hij wel op in een artistieke omgeving. Klein werd in 1928 geboren als zoon van een kunstenaarsechtpaar, zijn ouders waren allebei kunstschilders. Hij vormde al gauw zijn eigen ideeën over kunst en had een sterke fascinatie voor de hemel, die hij opvatte als een allesomvattende leegte. Zijn blauw IKB verwijst ook nadrukkelijk naar deze leegte. Hij verklaarde op negentienjarige leeftijd dat hij na het maken van een ‘realistisch-imaginaire reis’ de achterkant van de hemel had gesigneerd, waarmee hij zei zijn ‘mooiste en grootste’ werk gemaakt te hebben. Klein was bevriend met de kunstenaar Arman en de dichter Claude Pascal. Met hen speelde hij jazz en beoefende hij judo. Ook mediteerden ze samen en ze bestudeerden de alchemie en esoterische geschriften.
Na een aantal reizen te hebben gemaakt naar Londen, door Italië en Spanje, vertrok hij in 1952 naar Japan, een reis die in het teken stond van judo. Hij behaalde er de zwarte band en de graad van de vierde dan. Maar misschien belangrijker waren de immateriële kwaliteiten van zelfdiscipline, concentratie, intuïtieve communicatie, welke hij door het trainen van lichaam en geest bereikte. Ook voor zijn ideeën over kunst was dit van essentieel belang. Klein zag namelijk geen verschil tussen zijn kunst, zijn judo en het alledaagse leven. Hij beschouwde dit als één geheel. In Tokyo stelde hij een privétentoonstelling samen van zijn monochrome schilderijen.
Het lukte hem in Europa echter niet onmiddellijk voet aan de grond te krijgen in de Europese kunstwereld. Zijn monochrome werk kreeg aanvankelijk weinig aandacht bij exposities in Parijs in 1955. Maar door zijn ontmoeting met kunstcriticus Pierre Restany, die bijna intuïtief begreep waar het werk van Klein over ging, kreeg zijn werk in Parijs alsnog bekendheid. Restany is ook de (spontane) bedenker van de titel voor Klein’s Antropometrieën van de blauwe periode uit 1960, performances waarbij levende penselen ('pinceau vivant') werden gebruikt, dat wil zeggen dat naakte dames met IKB waren ingesmeerd, die vervolgens werden 'afgedrukt' op papier of op doek.
Yves Klein leefde maar kort. Op vierendertigjarige leeftijd kreeg hij binnen een maand drie hartaanvallen te verduren. Aan de derde overleed hij op 6 juni 1962. Zijn zoon Yves werd twee maanden later geboren. Klein is een inspirerend voorbeeld gebleken voor jongere avant-garde kunstenaars van de conceptuele kunst, de body art, de minimal art, maar ook voor een hedendaagse kunstenaar als Anish Kapoor.