Umberto Boccioni (1882 – 1916)

1200+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Van onze redactie
    

De Italiaanse kunstschilder en beeldhouwer Umberto Boccioni is onlosmakelijk verbonden met het futurisme. Van zijn hand verschenen verscheidene manifesten, waarin hij het streven van deze kunststroming uiteenzet. Zoals in het Manifesto tecnico della scultura futurista uit 1912.

Umberto Boccioni, Unique Forms of Continuity in Space, 1913, brons, 111 x 89 x 40 cm, Museum of Modern Art, New York
Umberto Boccioni, Unique Forms of Continuity in Space, 1913, brons, 111 x 89 x 40 cm, Museum of Modern Art, New York

Het futurisme werd aanvankelijk geïntroduceerd door de Italiaanse dichter Emilio Filippo Tommaso Marinetti in 1908. Hij was gefascineerd door de nieuwe technologische ontwikkelingen op het gebied van snelheid en mechanica, kenmerkend voor het leven in de grote moderne stad. In zijn manifest schreef de dichter: “Wij verklaren dat aan de pracht van de wereld een nieuwe schoonheid toegevoegd is: de schoonheid van de snelheid... Een auto die knettert en ratelt als een machinegeweer is mooier dan de Nike van Samothrace.” De moderne tijd vroeg volgens Marinetti om een nieuwe vorm van kunst en poëzie.
Aanvankelijk was de als schilder opgeleide Boccioni onder invloed van het neo-impressionisme, ook wel aangeduid als pointillisme. Hij was vooral onder de indruk van het werk van Georges Seurat, dat hij in 1902 in Parijs zag. Toen hij zich in 1910 in Milaan vestigde, leerde hij Marinetti kennen en ondertekende hij met een aantal andere kunstenaars het Manifest van de Futuristische Schilders. Een jaar later bezoekt hij Parijs opnieuw. Nu verdiept hij zich in het kubisme van Braque en Picasso. De eigenschap van het gefragmenteerde beeld van het kubisme, geeft hij een plek in zijn werk in futuristische stijl. Boccioni voer verder op de visie van Marinetti. Hij creëerde beelden die behoorden tot een utopisch idee van het dynamische grotestadsleven, dat industrieel en commercieel van karakter was. Een bekend werk van de kunstenaar is het beeld Unique Forms of Continuity in Space uit 1913 (zie afbeelding). Wat hij met het beeld voor ogen had formuleerde hij als volgt “Geen zuivere vorm, maar zuiver beeldend ritme; niet de opbouw van een lichaam, maar de opbouw van de beweging van dat lichaam.”

Hoewel hij in zijn manifesten pleitte voor het de toepassing van niet-traditionele materialen, zoals cement, paardenhaar en ingebouwde motortjes, vinden we deze vooruitstrevendheid niet terug in het werk, dat hij zelf in zijn korte kunstenaarscarrière heeft nagelaten. Boccioni kon uiteraard niet bevroeden dat dergelijke materialen al kort na zijn dood zouden worden toegepast door de kunstenaars van het dadaïsme.

Toen Boccioni in 1916 sneuvelde tijdens de Eerste Wereldoorlog, betekende dit tegelijkertijd het einde van het futurisme. Boccioni was niet de enige jonge kunstenaar wiens veelbelovende carrière vroegtijdig eindigde als gevolg van deze verwoestende oorlog. Ook de Fransman Raymond Duchamp-Villon en de Duitse expressionisten August Macke en Franz Marc sneuvelden.