Tintoretto (1518 – 1594)

1300+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Van onze redactie
  
Naast Veronese, Angelo Bronzino en Parmigianino is de Venetiaanse kunstschilder Tintoretto een van de bekendste Italiaanse maniëristen. De stijl van het maniërisme vormde de overgang tussen de renaissance en de barok. Na de dood van de grote meester Titiaan waren Tintoretto en de tien jaar jongere Veronese de belangrijkste kunstschilders van Venetië.

Tintoretto (1518-1594), Sint-Joris en de draak, ca. 1555, olieverf op doek, 122 x 92 cm, Museum de Hermitage, Sint-Petersburg
Tintoretto (1518-1594), Sint-Joris en de draak, ca. 1555, olieverf op doek, 122 x 92 cm, Museum de Hermitage, Sint-Petersburg

'Il Tintoretto' (het ververtje) werd geboren als Jacopo Robusto in Venetië, de stad waar hij zijn hele leven zou blijven. Hij werd Il Tintoretto genoemd omdat zijn vader wolverver was. Vermoed wordt dat Tintoretto in de leer is geweest bij Titiaan. Het werk van Tintoretto bezit inderdaad stijlkenmerken die op de invloed van Titiaan wijzen, daarnaast is vooral de invloed van de grote renaissancekunstenaar Michelangelo zichtbaar in zijn werk. Het is niet bekend of Tintoretto ooit in Rome is geweest, maar hij zou wel studies hebben gemaakt naar kopieën van het werk van Michelangelo en naar het werk van de beeldhouwer Giambologna, alsook naar de kunst van de klassieke oudheid.
Omstreeks 1539 was Tintoretto als zelfstandig meester werkzaam. Hij baarde in 1548 groot opzien met zijn spectaculaire Het wonder van de heilige Marcus, dat zich bevindt in de Gallerie dell’Accademia in Venetië. De grootse gebaren, gespierde lichamen en ingewikkelde perspectieven, die de voorstelling van dit werk kenmerken, zijn typerend voor het maniërisme. Zijn schilderkunst was binnen de stadstaat Venetië vanaf dat moment een serieus alternatief voor dat van Titiaan. Tussen 1548 en 1563 schilderde hij verschillende monumentale afbeeldingen van ‘Het wonder van de heilige Marcus’.

Tintoretto, Mercurius en de Gratiën, 1576-77, olieverf op doek, 146 x 155 cm, Dogepaleis, Venetië
Tintoretto, Mercurius en de Gratiën, 1576-77, olieverf op doek, 146 x 155 cm, Dogepaleis, Venetië

Weergave van licht is een belangrijk beeldend aspect van het werk van Tintoretto. Hij experimenteerde met licht en schaduwwerking door kleine figuurtjes van was, gelijkend aan de figuren van zijn schilderijen, op verschillende manieren uit te lichten. Dit gaf hem inzicht in de lichtval voor zijn schilderingen. In de periode 1564-87 werkte hij aan de decoratie van de Scuola di San Rocco, de school naast de San Rocco kerk in Venetië. Een gigantische onderneming, waarvan de schilderijen worden beschouwd als de belangrijkste werken van zijn oeuvre.
Tintoretto had een grote werkplaats en een tomeloze energie. Hij vervaardigde er tientallen altaarstukken. Naast Scuola di San Rocco, waren zijn voornaamste opdrachtgevers de Republiek Venetië en verschillende Venetiaanse parochiekerken. Zijn laatste werken, die gemaakt zijn in de periode na de dood van Titiaan en Veronese, kregen een mystieke en poëtische sfeer. Tintoretto overleed op 31 mei 1594, op de voor zijn tijd respectabele leeftijd van 75 jaar.