Salvador Dali (1904-1989)

1100+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Het Spaanse genie, dat zijn publiek graag provoceert en shockeert


door: Sander Kletter

Salvador Dalí (Figueras 1904-1989), de beroemde kunstenaar uit Spanje, wordt beschouwd als een van de belangrijkste vertegenwoordigers van het surrealisme. Als kind was hij al buitengewoon geïnteresseerd in schilderkunst, Hij kreeg zijn eerste schilderlessen op tienjarige leeftijd van de impressionistisch werkende kunstenaar Ramón Pichet.

Op zijn zeventiende gaat hij studeren aan de academie San Fernando in Madrid. In die stad raakt hij bevriend met de schrijver Frederico Garcia Lorca en de filmregisseur Luis Buñuel, waarmee hij later twee films zal maken (Een Andalusische hond uit 1929 en Het Gouden tijdperk uit 1931). Later in zijn leven werkt Dalí ook samen met Alfred Hitchcock. Hij ontwerpt voor diens film Spellbound een droomscene. Tijdens zijn academietijd in Madrid raakt Dalí sterk beïnvloed door het werk van Giorgio de Chirico en zijn pittura metafysica.

In 1926 vertrekt Dalí naar Parijs, waar hij in contact komt met Picasso en André Breton, de leider van de surrealistische beweging. Zijn eerste surrealistische schilderij dateert van 1928. Op dat moment heeft de nog jonge kunstenaar overigens al vele stijlen succesvol uitgeprobeerd, waaronder de impressionistische en de futuristische stijl. Door bemiddeling van de eveneens Spaanse kunstenaar Joan Miró wordt Dalí toegelaten tot de surrealistische beweging rondom Breton. In zijn surrealistische werk combineert Dalí een naturalistische stijl met irrationele tamelijk bizarre thema's.
 

Salvador Dalí, De droom, 1937, olieverf op doek, 50 x 77 cm. Edward F.W. James Collectie, Sussex
Salvador Dalí, De droom, 1937, olieverf op doek, 50 x 77 cm. Edward F.W. James Collectie, Sussex

De paranoïde kritische methode van Dalí

De psycho-analyse beïnvloed Dalí en zo komt hij tot zijn de paranoïde-kritische methode, 'een spontane methode van irrationele kennis', die gebaseerd is op 'kritisch-interpretatieve associatie van waanvoorstellingen'. Dalí ontmoet Freud persoonlijk in 1938. De bizarre objecten en omgevingen, die Dalí schildert staan symbool voor het onderbewuste en de droom. Als surrealist laat Dalí zich niet alleen door zijn eigen droombeelden inspireren, maar ook door het werk van beroemde collega surrealisten als Max Ernst en de eerdergenoemde Giorgio de Chirico.

Buitengewoon shockerend en het Dalí museum in Figueras

Wezenlijk voor zijn schilderijen en bizarre ruimtelijke werken is dat hij het publiek graag provoceert en shockeert. Uiteindelijk leidde dit in combinatie met zijn evenzeer aanstootgevende gedrag ertoe, dat hij uit de surrealistische beweging werd gezet. In de zomer van 1940 vestigt hij zich net als vele andere Europese kunstenaars in de Verenigde Staten, nadat hij gevlucht is uit Frankrijk voor de Duitse bezettingsmacht.

Dalí op de foto met Walt Disney
Dalí op de foto met Walt Disney

In de VS werkt Dalí onder andere als adviseur en tekenaar voor Walt Disney, een Amerikaan met wie Dalí zijn rijke fantasie kan delen. In 1955 keert hij uiteindelijk terug naar zijn geboorteland Spanje. Nog tijdens zijn leven wordt i n1972 in zijn geboorteplaats Figueras het prachtige Dalí Museum geopend. Het museum is een must voor diegenen, die houden van het fantasierijke werk van dit Spaanse genie, van wie wereldwijd kunstwerken zijn opgenomen in de grote zichzelf respecterende musea voor moderne kunst. In 1982 sterft Gala Diakonoff, zijn vrouw en levenslange muze, op 89-jarige leeftijd. Dalí leerde haar in 1929 kennen en trouwt met haar in 1958. Dalí sterf op 85-jarige leeftijd aan een hartstilstand in zijn woonruimte, die was ondergebracht in het Dalí museum in Figueras. Hij ligt daar ook begraven.