Pierre Puvis de Chavannes (1824 – 1898)

1300+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Van onze redactie
  

Aanvankelijk zou hij zijn vader opvolgen als mijningenieur. Maar na een noodgedwongen reis in 1848 naar Italië om gezondheidsredenen, vertrok Puvis de Chavannes naar Parijs met het vaste voornemen om kunstenaar te worden. Tegen het eind van de negentiende eeuw had Puvis de Chavannes zich ontwikkeld tot een leidend figuur van de decoratieve kunst in Frankrijk. Hij wordt ook beschouwd als een voorloper van het symbolisme.

Pierre Puvis de Chavannes, Jonge meisjes aan zee, ca. 1879, olieverf op doek, 61 x 47 cm, Musée d´Orsay, Parijs
Pierre Puvis de Chavannes, Jonge meisjes aan zee, ca. 1879, olieverf op doek, 61 x 47 cm, Musée d´Orsay, Parijs

De kunstenaar legde zich toe op muurschilderingen, nadat hij monumentale voorbeelden daarvan had gezien van Théodore Chassériau in de Cour des Comptes in het Palais Cambon te Parijs. In 1861 werden er twee grote schilderijen - Bellum en Concordia -van Puvis de Chavannes ten toon gesteld op de Salon van Parijs. Gedurende de bijna veertig jaar welke daarop volgde, bleef hij trouw aan het uitvoeren van dergelijke decoratieve scènes voor openbare gebouwen.
Vooral de hang naar eenvoud is een kenmerk van de stijl van Puvis de Chavannes. Dit streven is ook te vinden in het werk van de vroege Duitse Nazareners en van de Engelse prerafaëlieten. Puvis de Chavannes had echter geen specifieke interesse in het werk van deze kunstenaarsgroepen. Wel deelde hij met hen de fascinatie voor de veertiende en vijftiende-eeuwse fresco’s van Italiaanse kunstenaars als Giotto en Piero della Francesca, beiden kunstenaars van de vroege renaissance. Opvallend is dat Puvis de Chavannes zelf geen gebruik maakte van de frescotechniek, waarbij direct op de muur op een natte kalkondergrond geschilderd wordt. Hij vervaardigde zijn ‘muurschildering’ op doek, welke later aan de muur werd bevestigd. In de periodes 1876-77 en 1897-98 schilderde hij zijn Genoveva-Cycli voor het Panthéon te Parijs, L'Education de Sainte Geneviève en La Vie Pastoral de Sainte Geneviève, welke als het belangrijkste werk uit zijn oeuvre wordt beschouwd.
De schilderkunst van Puvis de Chavannes werd gedurende de jaren zestig en zeventig van de negentiende eeuw negatief bekritiseerd, maar in de jaren tachtig kwam daar verandering in. Kunstenaars van een jongere generatie kregen bewondering voor de helderheid en eenvoud van zijn werk. Hij had grote invloed op de eerste kunstenaars van de moderne kunst. Zo schilderde de jonge Pablo Picasso bij wijze van studie enkele van hem na uit het Panthéon. Ook beeldhouwer Aristide Maillol was onder indruk van het werk van Puvis de Chavannes.
Een aantal aspecten van het schilderij Jonge meisjes aan zee (zie afbeelding) zijn kenmerkend voor het werk dat de kunstenaar in die laatste periode van zijn carrière vervaardigde. De hoge horizonlijn benadrukt de bescheiden ruimte op de voorgrond. Hiermee wordt het effect van een ruimtelijk gezien platte - decoratieve - weergave versterkt. De kleurvlakken, die met elegante contouren omlijnd zijn, zijn kenmerkend voor de jugendstil, welke als stijl er aan at te komen. De kunstenaar plaatste de figuren bewust op afstand van elkaar, om de symbolische betekenis van elke afzonderlijke figuur te benadrukken. Deze manier waarop hij de figuren los van elkaar pleegde te rangschikken, maakte diepe indruk op de nog jonge kunstschilder Georges Seurat. Het inspireerde Seurat om in zijn schilderijen ook een gevoel van tijdsloosheid te realiseren. Dit is vooral goed zichtbaar in zijn - in pointillistische stijl geschilderde en meest beroemde - doek Zondagmiddag op het eiland van La Grande Jatteuit 1884-86.
 

SCHILDERIJEN PUVIS DE CHAVANNES