Pierre Puvis de Chavannes (1824 – 1898)

1400+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Van onze redactie

Aanvankelijk zou hij zijn vader opvolgen als mijningenieur. Na een noodgedwongen reis in 1848 naar Italië om gezondheidsredenen, vertrok Puvis de Chavannes echter naar Parijs met het vaste voornemen om kunstenaar te worden. Tegen het eind van de negentiende eeuw had Puvis de Chavannes zich ontwikkeld tot een leidend figuur van de decoratieve kunst in Frankrijk. Hij wordt ook beschouwd als een voorloper van het symbolisme.

Pierre Puvis de Chavannes, Maria Magdalena in de woestijn, 1869, olieverf op doek, 157 x 106 cm, Städel Museum, Frankfurt am Main
Pierre Puvis de Chavannes, Maria Magdalena in de woestijn, 1869, olieverf op doek, 157 x 106 cm, Städel Museum, Frankfurt am Main

De kunstenaar legde zich toe op het maken van muurschilderingen. Hij kreeg interesse daarin, nadat hij monumentale voorbeelden had gezien van Théodore Chassériau in de Cour des Comptes in het Palais Cambon in Parijs. In 1861 werden er twee grote schilderijen -Bellum en Concordia -van Puvis de Chavannes tentoongesteld op de Salon van Parijs. Gedurende de bijna veertig jaar die daarop volgde, bleef hij dergelijke decoratieve scènes voor openbare gebouwen uitvoeren.
De hang naar eenvoud is een bepalend kenmerk van de stijl van Puvis de Chavannes. Het streven naar eenvoud is ook te vinden in het werk van de vroege Duitse Nazareners en van de Engelse Prerafaëlieten. Puvis de Chavannes had echter geen specifieke interesse in het werk van deze kunstenaarsgroepen. Wel deelde hij met hen de fascinatie voor de veertiende en vijftiende-eeuwse fresco’s van Giotto en Piero della Francesca. Deze twee Italiaanse kunstenaars waren actief tijdens de stijlperiode van de vroege renaissance. Opvallend is dat Puvis de Chavannes zelf geen gebruik maakte van de frescotechniek, waarbij direct op de muur op een natte kalkondergrond wordt geschilderd. Hij vervaardigde zijn ‘muurschildering’ op doek, dat pas later op de bewuste muur werd bevestigd. In de periodes 1876-77 en 1897-98 schilderde hij zijn Genoveva-Cycli voor het Panthéon in Parijs, L'Education de Sainte Geneviève en La Vie Pastoral de Sainte Geneviève, dat als het belangrijkste werk uit zijn oeuvre wordt beschouwd.
De schilderkunst van Puvis de Chavannes werd gedurende de jaren zestig en zeventig van de negentiende eeuw negatief bekritiseerd. In de jaren tachtig kwam daar verandering in. Kunstenaars van een jongere generatie kregen bewondering voor de helderheid en eenvoud van zijn werk. Hij had grote invloed op de eerste kunstenaars van de moderne kunst. Zo schilderde de jonge Pablo Picasso ter studie enkele stukken van hem na uit het Panthéon. Ook beeldhouwer Aristide Maillol was onder indruk van het werk van Puvis de Chavannes.

 

Pierre Puvis de Chavannes, Jonge meisjes aan zee, ca. 1879, olieverf op doek, 61 x 47 cm, Musée d´Orsay, Parijs
Pierre Puvis de Chavannes, Jonge meisjes aan zee, ca. 1879, olieverf op doek, 61 x 47 cm, Musée d´Orsay, Parijs

Een aantal aspecten van het schilderij Jonge meisjes aan zee (zie afbeelding hierboven) is kenmerkend voor het werk dat de kunstenaar in die laatste periode van zijn carrière vervaardigde. De hoge horizonlijn benadrukt de bescheiden ruimte op de voorgrond. Deze toepassing versterkt het effect van een ruimtelijk gezien platte - decoratieve - weergave. De kleurvlakken, die met elegante contouren omlijnd zijn, zijn kenmerkend voor de jugendstil, dat als stijl er aan zat te komen. De kunstenaar plaatste de figuren bewust op afstand van elkaar, om de symbolische betekenis van elke afzonderlijke figuur te benadrukken. Deze manier waarop hij figuren los van elkaar rangschikte, maakte diepe indruk op de nog jonge kunstschilder Georges Seurat. Het inspireerde Seurat om in zijn schilderijen een gevoel van tijdsloosheid te realiseren, dat hij als een effect toeschreef aan deze statische manier van componeren. Dit is goed zichtbaar in zijn, in pointillistische stijl geschilderde, meesterwerk Zondagmiddag op het eiland van La Grande Jatte uit 1884-86.

SCHILDERIJEN PUVIS DE CHAVANNES