Joan Miró (1893-1983)

1100+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Een fantasierijk spel van beeldende poëzie


door: Sander Kletter en Kyra ter Veer
 
De Spaanse kunstschilder, beeldhouwer en keramist Joan Miró is beroemd vanwege zijn schilderijen met abstracte vormen die op speelse wijze lijken te zweven binnen de compositie. Net als zijn landgenoot Salvador Dalí was hij een toonaangevende kunstenaar binnen de stroming van het surrealisme.

Joan Miró, Zittende vrouw I, 1938, olieverf op doek
Joan Miró, Zittende vrouw I, 1938, olieverf op doek

De vormen die Miró op het doek zette lijken misschien abstract, maar hebben vrijwel altijd een herkenbaar element dat verwijst naar de werkelijkheid. Miró bracht deze vormen bij elkaar in een nieuwe context, als woorden in een gedicht. De kunstenaar verklaarde dan ook dat hij geen verschil zag tussen schilderkunst en poëzie. Fantasie en spel zijn belangrijke elementen in het werk van Miró. Hij liet zich beïnvloeden door de Catalaanse volkskunst en door de biomorfe vormentaal van de surrealist Jean Arp. Zijn werk wordt ook wel in verband gebracht met het werk van Wassily Kandinsky.
 

De weg naar het surrealisme

Miró volgde al in zijn tienerjaren lessen aan de kunstacademie van La Lonja in Barcelona. Daarna ging hij studeren aan de kunstacademie van de kunstenaar Francisco Gáli. Hij verdiepte zich in het impressionisme en het fauvisme. In 1918 had hij zijn eerste solotentoonstelling in de Dalmau galerie in Barcelona. Een jaar later ontmoette hij Picasso in het culturele centrum Parijs. Hij begon het kubisme en het dadaïsme te verkennen. Niet lang daarna verhuisde hij naar Parijs. In 1924 raakte hij bevriend met een aantal surrealisten en ondertekende hij het Surrealistisch Manifest. Een jaar later exposeerde hij ook werk op de eerste groepstentoonstelling van surrealisten bij Galerie Pierre in Parijs.

Samen met de Duitse surrealist Max Ernst ontwierp Miró decors en kostuums voor een balletvoorstelling van Diaghilev. In 1928 ondernam hij een reis naar Nederland waar hij in de stijl van de Hollandse meesters fictieve portretten schilderde. Hij neemt in 1930 deel aan een surrealistische groepsexpositie in Parijs bij Galerie Goemans, waarin de collage centraal stond. Voor de Wereldtentoonstelling van Parijs ontwierp hij in 1937 muurschilderingen. Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog keert hij terug naar Barcelona. In 1941 houdt het Museum of Modern Art in New York een belangrijke retrospectieve tentoonstelling van zijn werk. Vanaf 1956 woonde Miró in Palma de Mallorca op het eiland Mallorca. Hij is beroemd vanwege de keramische muurdecoraties le Mur de la Lune en Le Mur du Soleil, die hij voor het UNESCO-gebouw in Parijs heeft gemaakt. In zijn laatste levensjaren werkte hij aan opdrachten voor grote beeldhouwwerken in Chicago en Madrid. In 1978 geniet hij nog een keer wereldwijde belangstelling vanwege zijn beeldhouwwerk Vrouw en Vogel, dat te zien is in het Joan Miró Park in Barcelona.

De grootheid van een kunstenaar is mede af te meten uit de invloed, die hij heeft op het werk van andere kunstenaars. Die invloed is in het geval van Miró indrukwekkend. Zijn werk vormde een belangrijke inspiratiebron voor Jackson Pollock en het abstract expressionisme van New York. Abstract expressionisten als Arshile Gorky en William Baziotes ontleenden hun varianten van biomorfe vormentaal aan Miró. Daarnaast hebben ook verschillende leden van de kunstenaarsbeweging Cobra in Europa zich door het werk van Miró laten inspireren.