Max Pechstein (1881-1955)

1300+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Van onze redactie
 
Pechstein treedt in 1906 toe tot de kunstenaarsgroep Die Brücke, een avant-gardistische groep welke gerekend wordt tot het expressionisme. Hij heeft een duidelijke voorsprong in opleiding, vergeleken met de andere leden van de groep. Nadat hij tussen 1896 en 1900 een opleiding als decoratief schilder heeft gevolgd te Zwickau studeert hij twee jaar aan de Kunstnijverheidsschool van Dresden om daar vervolgens van 1902 tot 1906 te studeren aan de Kunstacademie. Tijdens zijn opleiding aan de academie leert hij het werk van Van Gogh kennen, wat een blijvende invloed zal blijken te hebben op zijn verdere carrière.

Max Pechstein, Mädchen. Sitzender weiblicher Akt, 1910, olieverf op doek, 80 x 70 cm, Staatliche Museen zu Berlin, Nationalgalerie
Max Pechstein, Mädchen. Sitzender weiblicher Akt, 1910, olieverf op doek, 80 x 70 cm, Staatliche Museen zu Berlin, Nationalgalerie

In 1905 zag hij in het Koninklijk Etnografisch Museum te Dresden een collectie houtsnijwerk, afkomstig van de cultuur van de Palau eilanden, welke een grote invloed uitoefende op zijn vorming als kunstenaar. Deze eilandengroep, gelegen in de Grote Oceaan in de regio Micronesië, was destijds een Duitse kolonie. In 1914 reist hij er zelfs toe om de kunst ter plaatse te kunnen bestuderen. Hij blijft er tot in 1915 en zijn stijl ondergaat door dit verblijf duidelijke veranderingen. Maar Pechstein is een kunstenaar, die gedurende zijn carrière gemakkelijk, zelfs per schilderij, van stijl verandert. In die zin kan gesproken worden van een eclectisch oeuvre, dat naast schilderijen bestaat uit aquarellen, etsen en houtsneden. Net als de andere leden van Die Brücke is zijn felle kleurgebruik sterk beïnvloed door het Franse fauvisme. Enkele fauvisten ontmoet hij in 1907 persoonlijk tijdens een verblijf in Parijs.
In 1908 verhuist Pechstein vanuit Dresden naar Berlijn, waar hij lid wordt van de Berliner Secession. Maar omdat het werk van de kunstenaarsgroep Die Brücke in 1910 geweigerd wordt voor de Voorjaarstentoonstelling van de Berliner Secession, richt hij samen met andere kunstenaars een afscheidingsbeweging op onder de naam 'Neue Secession'. Samen met Brückelid Ernst Ludwig Kirchner zet hij te Berlijn in 1911 bovendien het MUIM-Institut op, dat staat voor Moderner Unterricht in Malerei. Het instituut heeft echter weinig succes. In Berlijn onderhoud Pechstein ook contact met andere leden van Die Brücke, onder wie Erich Heckel, die in 1911 naar Berlijn is verhuisd. In 1912 verlaat Die Brücke als groep de Neue Secession en er wordt besloten alleen nog samen tentoon te stellen. Omdat Pechstein echter in datzelfde jaar meedoet aan een expositie bij de Berliner Secession, wordt hij als lid van Die Brücke geroyeerd.
 

Max Pechstein, 1911, Akte im Freien, olieverf op doek, 74 x 99 cm, Detroit Institute of Arts
Max Pechstein, 1911, Akte im Freien, olieverf op doek, 74 x 99 cm, Detroit Institute of Arts

Na terugkomst van de Palau eilanden in 1915 - na op de terugreis korte bezoeken te hebben gebracht aan Amsterdam en New York - vecht hij tijdens de Eerste Wereldoorlog tot 1916 aan het Westelijk front. In 1923 wordt hij lid van de Pruisische Academie van Schone Kunsten en gaat hij ook lessen verzorgen.
In 1933 krijgt hij van het Naziregime - net als Schmidt-Rottluff in 1941 zou krijgen - een schilderverbod opgelegd. Later worden zijn werken, zoals de kunstwerken van de meeste Duitse expressionisten, als 'entartet' bestempeld. In 1937 worden ruim driehonderd van zijn werken door de nazi's verwijderd uit musea en in beslag genomen. Tot overmaat van ramp wordt in 1944 zijn appartement en een aanzienlijk deel van zijn schilderijen tijdens het bombardement van Berlijn verwoest. Na de oorlog geeft hij les aan de kunstacademie van Berlijn, de stad waar hij in 1955 komt te overlijden. In 1952 krijgt hij alsnog erkenning van de Duitse staat en wordt hem het Bundesverdienstkreuzes der Bundesrepublik Deutschland toegekend. Zijn werk is in tientallen grote musea wereldwijd te zien, ondermeer in het Brücke Museum te Berlijn en in het Museum of Modern Art te New York.