Marie Bashkirtseff (1858 – 1884)

1300+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Van onze redactie
    

“Als ik niet jong sterf, hoop ik voort te bestaan als een groot kunstenares; maar als ik jong sterf, wil ik mijn dagboek, dat alleen maar interessant kan zijn, in de openbaarheid laten brengen,” schreef de ambitieuze jonge Oekraïense Marie Bashkirtseff. “Gaat u maar uit van de veronderstelling dat ik beroemd ben.”

Marie Bashkirtseff, At a book, ca 1882, olieverf op doek, 63 x 61 cm, Kharkiv Art Museum, Oekraïne
Marie Bashkirtseff, At a book, ca 1882, olieverf op doek, 63 x 61 cm, Kharkiv Art Museum, Oekraïne

Geboren in een rijke familie wilde ze aanvankelijk zangeres worden. Maar toen bleek dat ze leed onder de dodelijke ziekte tuberculose, wijzigde ze haar plannen en wijdde ze zich aan de schilderkunst. Ze ging studeren aan de Académie Julian te Parijs, waar in tegenstelling tot andere academies uit haar tijd ook vrouwen werden toegelaten.
Ze schilderde in de naturalistische stijl. Ook in haar dagboek streefde ze naar naturalisme, de eerste zin maakt het al duidelijk: “Waarom zou ik liegen en me anders voordoen dan ik ben?”. Ze wil de absolute waarheid weergeven en zet dit kracht bij door in haar dagboek de schrijver Emile Zola te noemen, een toonaangevende figuur van het Frans naturalisme. Ze voelde grote bewondering voor kunstschilder Jules Bastien-Lepage, met wie zij goed bevriend was. Waar Bastien-Lepage zich echter concentreerde op het landleven, richtte de kunstenares zich op het leven in de stad.
Bashkirtseff voelde zich vaak belemmerd vanwege haar positie als vrouw in de negentiende-eeuwse samenleving. Dat er een speciale academie in het leven was geroepen, waar ook vrouwen konden studeren, bevestigt dat het deelnemen aan de samenleving voor een vrouw inderdaad beperkter was dan voor een man. Bahkirtseff was, weliswaar onder een schuilnaam, lid van de feministische beweging. “Als ik een man was, had ik Europa veroverd”, schreef ze in haar dagboek. Helaas stierf ze jong en de roem, die ze had willen vergaren, is dan ook min of meer uitgebleven. Interessant in dit verband is het schilderij Een bijeenkomst uit 1884, waar de kunstenares grote waardering voor kreeg. Ze stierf op 26-jarige leeftijd. Haar moeder zorgde ervoor - geheel volgens de eerdergenoemde wensen van de kunstenares - dat haar dagboek inderdaad gepubliceerd werd, al is het bekend dat zij de inhoud op bepaalde plaatsen wel enigszins aanpaste.