Joseph Beuys (1921 – 1986)

1100+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Gered door Tartaren met vet en vilt

Van onze redactie

Over de invloedrijke Duitse kunstenaar Joseph Beuys bestaat een opmerkelijke mythe. Het zou moeten verklaren waarom hij zo veel met vet en vilt werkte. Het is een verhaal dat hij zelf graag vertelde over de Tartaren. Ze zouden zijn leven hebben gered, nadat hij was neergestort met een jachtvliegtuig tijdens de oorlog.

Joseph Beuys, Dikke stoel, 1963, Hout, vet, metaal, 47 x 42 x 100 cm, Darmstadt, Hessisches Landesmuseum, Beuys-blok, Hessische Kulturstiftung
Joseph Beuys, Dikke stoel, 1963, Hout, vet, metaal, 47 x 42 x 100 cm, Darmstadt, Hessisches Landesmuseum, Beuys-blok, Hessische Kulturstiftung

Toen Beuys in militaire dienst fungeerde als straaljagerpiloot, zou hij zijn neergestort en ernstig gewond zijn geraakt. Hij zou gevonden zijn door Tartaren. Ze zouden hem voor de dood hebben behoed door hem te wikkelen in vet en vilt. Deze materialen speelden later een grote rol in het werk van de kunstenaar. Na de oorlog koos hij voor het kunstenaarsbestaan. Hij studeerde van 1947 tot 1951 aan de kunstacademie van Düsseldorf. Aan dezelfde academie zou hij later van 1961 tot 1972 doceren in het vak monumentale beeldhouwkunst.

In 1962 voegde hij zich bij de Fluxus beweging, samen met Nam June Paik en George Maciunas. Hij voerde vanaf 1963 performances uit, waarvoor hij vet, vilt en dode hazen gebruikte. In zijn opmerkelijke materiaalkeuze stond Beuys overigens niet alleen. In dezelfde periode pasten ook de kunstenaars van de Italiaanse stroming arte povera graag natuurlijke materialen toe. Beuys voerde in zijn performances graag mystieke rituelen uit, geïnspireerd op mythologie en religie. Zijn werk had tevens ook een sociaal politieke boodschap. In 1967 richtte hij enkele verenigingen op. Het belangrijkste doel daarvan was om creativiteit te bevorderen in het dagelijkse leven. Iedereen moest creatief zijn. Beuys verkondigde de boodschap dat iedereen een kunstenaar is. Zoals meer Fluxuskunstenaars wilde hij kunst en leven met elkaar verenigen.

In 1972 kwam hij in conflict met de autoriteiten over zijn manier van lesgeven op de academie. Hij werd ontslagen, met studentenstakingen en protesten tot gevolg. Het bijzonder brede oeuvre van Beuys bevat analyses van natuurlijke processen, gevat in tekeningen, maar ook beeldhouwwerken, (documentatie van) happenings, installaties, environments en zogenaamde 'sociale beeldhouwkunst'. Beuys vatte de verantwoordelijkheid van zijn kunstenaarschap bijzonder ruim op. Hij was schepper, leermeester, profeet en (kunst)theoreticus.