John White Alexander (1856-1915)

1100+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Van onze redactie
 
Vanaf zijn achttiende werkte John White Alexander in New York als karikaturist voor The Harper's Weekly. Maar in 1878 vertrekt de kunstenaar naar München in Duitsland, waar hij in de leer gaat bij Frank Duveneck. Deze kunstschilder, eveneens van Amerikaanse afkomst, schildert in een stijl, die het midden houdt tussen het impressionisme en het realisme.

John White Alexander, Portret van Mrs. John White Alexander, 1902, olieverf op doek, 158.2 x 132.4 cm, Los Angeles County Museum of Art
John White Alexander, Portret van Mrs. John White Alexander, 1902, olieverf op doek, 158.2 x 132.4 cm, Los Angeles County Museum of Art

Samen met zijn leerlingen, waaronder John White Alexander, maakt Duveneck een lange reis naar Florence en Venetië, waar zij de kunstenaar James Abbott McNeill Whistler leren kennen. Deze leert hen de techniek van het etsen. Alexander gaat op advies van Whistler verder studeren in Parijs. In 1881 gaat hij terug naar New York, waar hij furore maakt als portrettist. Hij maakt vooral portretten van acteurs en schrijvers. Bekend is onder meer een portret uit 1889, dat hij schildert van de Amerikaanse dichter en essayist Walt Whitman, en dat zich bevindt in het Metropolitan Museum of Art te New York. Bekender is Alexander echter vanwege zijn portretten van vrouwen naar de ideeën van het estheticisme, een kunststroming aan het eind van de negentiende eeuw, waarbinnen men ervan uit ging dat kunst er louter toe dient om schoonheid te geven aan de wereld. Volgens de leden van de Esthetische beweging, waartoe ook Whistler een tijd behoorde, heeft kunst geen opvoedkundig of stichtelijk doel. Tussen 1890 en 1900 verblijft Alexander in Parijs, waar hij door Whistler wordt voorgesteld aan de kunstenaars van het symbolisme. Door het verblijf in Parijs komt Alexander tevens in aanraking met het dan nog altijd populaire impressionisme en de opkomende art nouveau (jugendstil) stijl. De invloed daarvan, van zijn verblijf in Parijs en van Whistler in het bijzonder is duidelijk te zien in de vrouwenschilderijen van Alexander. Het impressionisme met zijn losse toets, de art nouveau met zijn sierlijke decoratieve gebogen lijnen en het theatraal aandoende licht van het symbolisme vinden allen een plek in het rijpere werk van Alexander. Een portret uit 1902, kenmerkend voor zijn gerijpte stijl is dat van zijn vrouw Elizabeth (die ooit louter aan hem was voorgesteld, omdat zij dezelfde achternaam had). Ze trouwen in 1887 en krijgen in 1888 een zoon. In totaal schilderde Alexander tussen 1893 en 1902 vijf portretten van zijn vrouw. Het schilderij van Elizabeth uit 1902 (zie afbeelding), dat zich thans bevindt in de collectie van het Los Angeles County Museum of Art wordt het pronkstuk van een expositie, welke Alexander in 1902 heeft bij de internationaal vermaarde kunsthandel Durand-Ruel. Critici meenden toen het tentoongesteld werd ook invloeden te zien van de Engelse rococoschilder Thomas Gainsborough. Rond die tijd, eind negentiende eeuw, begin twintigste eeuw verwerft Alexander zowel binnen Europese en Amerikaanse kunstkringen enig aanzien. Hij behoort tot een groep Amerikaanse kunstenaars, die zich voor langere of kortere tijd vestigden in Parijs, zoals Julius LeBlanc Stewart, John Singer Sargent, Mary Fairchild en Mary Cassatt. In 1893 oogst Alexander veel succes tijdens de Parijse salon, waardoor hij toegelaten wordt als lid van de prestigieuze Société Nationale des Beaux-Arts. Op de wereldtentoonstelling van 1900, eveneens te Parijs, wint hij een gouden medaille. In 1902 wordt hij voorzitter van de National Society of Mural Painters van de Verenigde Staten en in 1904 ontvangt hij een onderscheiding tijdens de 14e wereldtentoonstelling te St. Louis, Missouri. 
 

SCHILDERIJEN ALEXANDER