Jacques-Louis David (1748-1825)

1100+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Voorman van het neoclassicisme

Van onze redactie
 
De Franse kunstschilder Jacques-Louis David wordt beschouwd als de belangrijkste kunstenaar van het neoclassicisme in Frankrijk. Schoolvoorbeeld voor deze stroming is zijn schilderij De eed van de Horatii uit 1784-85. Maar ook tijdens zijn leven was hij al beroemd vanwege zijn uitmuntende portretten. Zie bijvoorbeeld het Portret van Juliette Récamier uit 1800.

Jacques-Louis David, De dood van Socrates,1787, olieverf op doek, 130 x 196 cm, Metropolitan Museum of Art, New York
Jacques-Louis David, De dood van Socrates,1787, olieverf op doek, 130 x 196 cm, Metropolitan Museum of Art, New York

Kunst van de klassieke oudheid

Vroeg in zijn carrière werd David nog mede beïnvloed door de belangrijkste Franse schilder van het rococoFrançois Boucher. Deze kunstenaar baseerde zijn schilderijen slechts bij uitzondering op de antieke mythologie. Zie daarvoor bijvoorbeeld zijn schilderij Hercules en Omphale van omstreeks 1730. De klassieke oudheid werd echter een van de belangrijkste inspiratiebronnen voor David en zijn neoclassicistische stijl. Van 1775 tot 1780 verbleef David in Rome, dankzij de prestigieuze Prix de Rome die hij in 1774 had gewonnen met zijn schilderij Erasistratos ontdekt de oorzaak van de ziekte van Antiochos. In Rome ontwikkelde hij zijn grote belangstelling voor de kunst van de antieke oudheid. Hij verdiepte zich in de theorieën van de Duitse kunsttheoreticus en archeoloog Johann Joachim Winckelmann en in die van de Duitse kunstenaar Anton Raphael Mengs. Een vroeg neoclassicistisch schilderij van David is Andromache rouwend om Hektor uit 1783. In de jaren 1784 en 1785 verblijft hij opnieuw in Rome.
 

Franse revolutie & Napoleon

David was actief betrokken bij de Franse revolutie van 1789. Deze betrokkenheid is terug te zien in zijn schilderijen. Zo portretteerde hij met zijn beroemde schilderij De dood van Marat (1793) een vermoorde revolutionair. Hij maakte hem door het schilderij tot een martelaar van de revolutie. Een vroeger schilderij van David, De lictoren brengen Brutus de dode lichamen van zijn zonen terug voor de begrafenis, had bij toeval een onderwerp dat werd geïnterpreteerd in relatie tot de Franse revolutie. Het gaf David een extra zetje in de rug voor zijn status als toonaangevend kunstenaar. De revolutie werkte niet steeds in zijn voordeel. Vanwege zijn activiteiten binnen de revolutionaire politiek, belandde David zelfs kort in de gevangenis in 1794-95.
In het jaar van de staatsgreep van Napoleon schildert David het schilderij De Sabijnse vrouwen tussen de strijdende partijen. Al eerder, in 1795, had hij Napoleon voor het eerst ontmoet. Hij zal later door hem tot hofschilder worden benoemd. Beroemd is het portret dat David maakt van Napoleon als bedwinger van de Alpen, zie Napoleon steekt de Alpen over bij de St. Bernardpas. De kunstenaar schilderde een reeks portretten ter verheerlijking van de keizer. In de stijl van deze schilderijen laat hij zich leiden door voorbeelden uit de antieke Grieks-Romeinse beeldhouwkunst.

Na de val van Napoleon in 1815 verblijft de kunstenaar in ballingschap in Brussel, waar hij in 1825 komt te overlijden. Het neoclassicisme van David is van grote invloed geweest op de negentiende-eeuwse Franse schilderkunst. Hij had veel leerlingen die zich als toonaangevend kunstschilders ontwikkelden, zoals Antoine-Jean Gros, die net als zijn leermeester een groot aantal schilderijen maakte in opdracht van Napoleon. Maar vooral Jean Auguste Dominique Ingres moet hier worden genoemd. Hij geldt als de belangrijkste leerling van David. Hij zette de neoclassicistische wijze van schilderen van David op grootse wijze voort.