Gerard van Honthorst (1592-1656)

1500+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Van onze redactie
  

De zeventiende-eeuwse kunstschilder Gerard van Honthorst is eerst in de leer geweest bij Abraham Bloemaert, voordat hij in Rome het werk van Caravaggio ontdekt en daarvan diep van onder de indruk raakt.

Gerard van Honthorst, De aanbidding van het kindeke Jezus, ca. 1620, olieverf op doek, 96 x 131 cm, Uffizi, Florence
Gerard van Honthorst, De aanbidding van het kindeke Jezus, ca. 1620, olieverf op doek, 96 x 131 cm, Uffizi, Florence

Hij wordt beschouwd als een van de belangrijkste caravaggisten - navolgers van Caravaggio - van de zeventiende eeuw. In zijn vroege taferelen, die net als de schilderijen van Caravaggio gekenmerkt worden door toepassing van een groot lichtdonkercontrast, worden de door hem afgebeelde nachtelijke gebeurtenissen door indirect licht, afkomstig van kaarsen of fakkels aangelicht. Vergelijkbaar verlichte composities vinden we ook bij de Franse barokschilder Georges de la Tour, die daartoe mogelijk beïnvloedt is door het zien van het werk van Van Honthorst. Teruggekomen in Nederland legt Van Honthorst zich eerst toe op genrestukken van onder meer muzikanten, gokkers, eters en drinkers, om vanaf 1625 mythologische en arcadische taferelen te schilderen in een meer classicistische stijl. Tijdens zijn carrière schildert Van Honthorst tevens historiestukken en vele portretten.
Van Honthorst verblijft in Italië onder andere in Florence, Rome en Venetië, waar hij bescherming geniet van de invloedrijke mecenas Vincenzo Giustiniani, een bankier van aristocratische afkomst. Hij wordt niet alleen door Caravaggio, maar ook door het werk van de Italiaanse barokkunstenaars Bartolomeo Manfredi en Annibale Carracci beïnvloed. Hoewel hij belangrijke opdrachten krijgt van Cosimo II de Medici, de Groothertog van Toscane, en van de Rooms katholieke kerk door toedoen van de kardinalen Barberini en Borghese, keert hij in 1620 weer terug naar zijn geboortestad Utrecht. Hij trouwt er met Sophia Coopmans. Twee jaar later wordt hij lid van het Sint-Lukasgilde, de vereniging voor kunstenaars. De kunstschilder ziet in de daaropvolgende jaren kans een bijzonder succesvol eigen schildersatelier op te bouwen. Van Honthorst leert in Nederland Koningin Elizabeth van Bohemen kennen en treedt enige tijd op als de tekenleraar van haar kinderen. Via haar ontmoet hij haar broer, de Engelse Koning Karel I, die hem vervolgens in 1628 uitnodigt naar Engeland te komen en hem talrijke opdrachten verschaft. Tot zijn opdrachtgevers behoren verder de Deense Koning Christiaan IV en de Nederlandse stadhouder Frederik Hendrik van Oranje. Tussen 1637 en 1650 is Van Honthorst vervolgens de officiële hofschilder van stadhouder Willem II van Oranje te Den Haag. [SK]