George Hendrik Breitner (1857 – 1923)

1000+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Van onze redactie
  

De Nederlandse kunstschilder George Hendrik Breitner was le peintre du people, schilder van het volk. Zijn modellen kwamen bij voorkeur uit de lagere arbeidersklasse. Net als Isaac Israëls, met wie hij vaak samen werkte, wordt hij gerekend tot het Amsterdamse impressionisme.

George Hendrik Breitner, Rijdende Artillerie, 1885-86, olieverf op doek, 115 x 78 cm, Rijksmuseum, Amsterdam
George Hendrik Breitner, Rijdende Artillerie, 1885-86, olieverf op doek, 115 x 78 cm, Rijksmuseum, Amsterdam

Breitner werd in 1857 geboren in Rotterdam. Hij volgde zijn opleiding aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten te Den Haag en in het atelier van Willem Maris, een kunstschilder van de Haagse School. De stijl van de Haagse school beïnvloedde het werk van Breitner in zijn beginperiode en zijn beginwerk wordt dan ook tot de Haagse School gerekend. In 1886 verhuisde hij, evenals Isaac Israëls, naar Amsterdam, waar 'het moderne leven' in volle gang was gekomen. Het bruisende stadsleven vormde de inspiratiebron van de Amsterdamse impressionisten. Dit onderscheidde hen van de kunstenaars van de Haagse school, die juist de natuur en het landschap als onderwerp verkozen. Breitner maakte schetsen, schilderijen en foto’s van het moderne stadsleven. Deze foto’s werkte hij later uit tot schilderijen of hij gebruikte ze als studiemateriaal. Kenmerkend voor het impressionisme is de vluchtige indruk, welke wordt weergegeven van een tafereel. De figuren in de schilderijen van de Amsterdamse impressionisten worden soms deels afgesneden door de randen van het beeldvlak. Dit is ook het kenmerk van een snel gemaakt fotografisch snapshot, en geheel in tegenstelling tot een zorgvuldig gecomponeerde of geposeerde foto. Op deze wijze afgesneden figuren dragen bij aan de overtuigingskracht van de weergave van een vluchtig moment. Het werd dan ook door Breitner en Israëls veelvuldig toegepast. De vaart waarmee Breitner zijn werk schilderde, maakte dat sommige kunstcritici van zijn tijd zijn werk als ‘onaf’ bestempelden. Precies waarvoor eerder de Franse impressionisten Monet, Renoir, Sisley en Pissarro waren bekritiseerd, bij hun eerste gezamenlijke tentoonstelling in 1874. Het werk van Breitner is inderdaad schetsmatig van karakter, details worden vervangen voor vegen die felgekleurd en energiek op het doek gezet zijn. Een werkwijze die overigens goed lijkt te passen bij het nerveuze karakter van de schilder: “Een normale conversatie was onmogelijk: hij sprak in korte stijve zinnen die regelmatig werden onderbroken door abrupte lachsalvo’s. Onverwacht geluid of licht kon hem doen opschrikken. Hij schaakte liever met Willem Witsen dan dat hij een gesprek voerde,” schreef kunstverzamelaar J.F.S. Esser in zijn memoires. Hij constateerde tevens dat hij Breitner de belangrijkste kunstenaar van de negentiende eeuw vond.
Breitner schilderde graag paarden en oorlogstaferelen, waarvan Rijdende Artillerie uit 1885-1886 (zie afbeelding) een mooi voorbeeld is. Op verzoek van de Haagse schilder Mesdag schilderde hij de cavalerie op het strand van diens reusachtige meesterwerk Panorama Mesdag te Scheveningen.
 

Schilderijen George Hendrik Breitner