Franz Kline (1910 – 1962)

1300+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Van onze redactie
  
De Amerikaanse kunstschilder Franz Kline schilderde aanvankelijk figuratief werk op klein formaat. Vanaf 1950 veranderde hij zijn stijl echter drastisch en begon hij kalligrafisch aandoende zwart-witte abstract expressionistische werken op groot formaat te schilderen. Zoals voor veel kunstenaars van The New York School was het uitdrukken van emotie het belangrijkste.

Franz Kline, Torches mauve, 1960, olieverf op doek, 305 x 206 cm, Philadelphia Museum of Art, Philadelphia
Franz Kline, Torches mauve, 1960, olieverf op doek, 305 x 206 cm, Philadelphia Museum of Art, Philadelphia

Kline werd in 1910 geboren in Pennsylvania, als kind van immigrantenouders. Zijn vader, die eigenaar was van een café, kwam uit Hamburg en zijn moeder uit Cornwall. In 1917 pleegde zijn vader zelfmoord. Kline begon zich voor het tekenen te interesseren toen hij enige tijd rust moest nemen, nadat hij geblesseerd was geraakt tijdens honkbal. In 1935 besloot hij, aangetrokken door het Engelse chic, in Engeland een kunstopleiding te volgen. Hij ging studeren aan de Heatherley’s School of Fine Arts te Londen. Hoewel hij het liefst het Brits staatsburgerschap had aangenomen, keerde hij terug naar Amerika in 1938. Daar trouwde hij met Elizabeth Vincent Parsons, een voormalig balletdanseres, die hij in Londen had ontmoet. Kline schilderde op dat moment van zijn carrière vooral stadsgezichten en landschappen in een niet zo extreme variant van de expressionistische stijl.
 

Succesvol met abstract expressionisme

Zijn succes begon in 1943, toen hij een prijs won op de jaarlijkse tentoonstelling van de National Academy of Design te New York. In hetzelfde jaar ontmoette hij de Nederlandse Amerikaan Willem de Kooning. Dankzij De Kooning kwam Kline op het idee om een tekening met behulp van een projector dusdanig te vergroten dat het volledig abstract werd. Het effect fascineerde de kunstenaar mateloos, vooral omdat hij al enkele jaren bezig was met het experimenteren met abstractie. Hij baseerde zijn schilderingen op een foto van de balletdanser Vaslav Nijinski in de rol van de clown Petroesjka. Kline voelde zich verbonden met dit beeld. “Ik heb altijd gevonden dat ik op een clown lijk, en altijd gedacht dat het leven een tragedie zou worden, de tragedie van een clown”, schreef hij in 1938 aan zijn vrouw. In 1950 exposeerde hij voor het eerst solo bij de Charles Egan Gallery in Manhattan met schilderijen in zijn nieuwe stijl. Het jaar daarop volgde daar een tweede solotentoonstelling. Zodoende werd al snel zijn naam gevestigd. Zijn werk was vervolgens op belangrijke tentoonstellingen te zien, zoals Twelve American Painters and Sculptors in het Museum of Modern Art van New York in 1952 en de biënnale van São Paulo in 1957. Zijn werk behoorde ook tot een in 1958 en 1959 door Europa reizende overzichtstentoonstelling, getiteld New American Painting, een soort promotietour van het abstract expressionisme met ondermeer werken van Pollock, Newman en Rothko. Net als het werk van De Kooning en Pollock wordt het werk van Kline gerekend tot de tak van de 'action painting' van het Amerikaanse abstract expressionisme. De werken van Newman en Rothko behoren tot de andere richting van deze stijl, de zogenaamde 'color field painting'.
Het Museum of Modern Art en het Whitney Museum te New York kochten verschillende werken van Kline aan. Het werk van Kline kreeg als gevolg daarvan een steeds hogere marktwaarde. Tragisch genoeg bleek in 1961 dat de kunstenaar al een tijdje leed aan een ernstige hartkwaal, waar hij het volgende jaar - op relatief jonge leeftijd - aan kwam te overlijden. De bekende zwart-wit schilderijen van Kline worden beschouwd als zijn beste werk en behoren tot de door de Amerikaanse criticus Harold Rosenberg (1906-1978) geroemde iconen van de 'New York School', zoals de vernieuwende abstract expressionisten van vlak na de Tweede Wereldoorlog in New York ook wel werden aangeduid.