Jean Dubuffet (1901-1985)

1300+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Van onze redactie
 
De Franse kunstschilder Jean Dubuffet was als kunstenaar een laatbloeier. Hij volgde in zijn jonge jaren wel een tweejarige schildercursus aan de kunstacademie van Le Havre, maar hij verdiepte zich op dat moment meer in talen, muziek en filosofie, terwijl hij bovendien werkzaam was in de wijnhandel van zijn vader.

Jean Dubuffet, Virtual Virtue, 1963, olieverf op doek, 98 x 131 cm, Sammlung Ernst Beyeler, Basel
Jean Dubuffet, Virtual Virtue, 1963, olieverf op doek, 98 x 131 cm, Sammlung Ernst Beyeler, Basel

Vanaf 1942 stortte hij zich volledig op het kunstenaarschap. Hij exposeerde in 1944 bij Galerie René Drouin in Parijs. Hij wilde zich zo ver mogelijk distantiëren van een verheven en perfectionistische benadering van kunst. Juist de banale, ogenschijnlijk waardeloze dingen uit het alledaagse leven hadden zijn aandacht. Dubuffet verzamelde vanaf 1945 wat hij noemde 'Art brut' schilderijen. Het betroffen kunstwerken die waren gemaakt door 'niet kunstenaars', mensen die hem inspireerden vanwege hun spontane manier van vormgeven. De makers ervan waren bijvoorbeeld kinderen, gevangenen en geestelijk gehandicapten. Deze interesse voor de pure, onbedorven en ongeschoolde uiting, deelde hij met de leden van de Cobra-beweging. Hij werd voor hen dan ook een belangrijke inspiratiebron. In 1947 zet Dubuffet de Société de l’Art Brut op. In 1949 vindt de eerste publieke Art brut tentoonstelling plaats bij Galerie René Drouin in Parijs. Dubuffet schrijft daarvoor een manifest, waarin hij een pleidooi houdt voor deze kunst ten faveure van de normaal geaccepteerde en gevestigde kunst. Zijn verzameling doneert hij in 1976 aan de stad Lausanne in Zwitserland.

Beroemd zijn de grote beeldhouwwerken die Dubuffet maakt vanaf 1956. Ze doen denken aan grillige landschappen, die als een puzzel in elkaar zitten. In de beeldentuin van het Kröller-Müller Museum is zijn Jardin d’email (1972) te bezichtigen, een kunstwerk waar men zelfs doorheen kan wandelen. Dit type ‘architecturale environments’ is Dubuffet vanaf 1967 gaan maken.
Zoals met vele avant-garde kunstenaars in de geschiedenis van de moderne kunst is gebeurd, wordt ook Dubuffet door de officiële kunstwereld al snel heel serieus genomen en omarmd. Het lijkt er niet toe te doen, dat hij deze gevestigde orde indirect bekritiseerde met zijn Art brut. Zo neemt hij deel aan de prestigieuze internationale overzichtstentoonstelling Documenta 2 - 4 in Kassel (1959, 1964 en 1968). In deze periode zijn er tevens tentoonstellingen van zijn werk in wereldsteden als Parijs, New York, Londen en Amsterdam. In 1973 wordt er een overzichtstentoonstelling van zijn oeuvre gehouden in het Guggenheim Museum in New York. Daarbij werd ook zijn Coucou Bazar opgevoerd, een toneelstuk, dat geworteld lijkt in het surrealisme. In de laatste fase van zijn leven (1980-81) worden retrospectieve tentoonstellingen gehouden van zijn werk in Berlijn, Wenen en Keulen. Een laatste retrospectieve volgt zes jaar na zijn dood in 1991 in het Centre Georges Pompidou in Parijs.