Claude Monet (1840 – 1926)

1100+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

De grote meester van het impressionisme

Van onze redactie
  
De Franse kunstschilder Claude Monet geldt als een van de belangrijkste schilders van het impressionisme. Monet en Pierre-Auguste Renoir zijn verantwoordelijk voor een belangrijk deel van de ontwikkeling binnen de impressionistische stijl. Het schilderij Impression, soleil levant, dat Monet in 1872 schilderde, is de aanzet geweest tot de term ‘impressionisme’. Het schilderij werd in 1874 getoond tijdens een expositie, die werd gehouden in het atelier van de fotograaf Nadar.

Claude Monet, Vrouw met parasol gedraaid naar links [Franse titel: 'Femme à l'ombrelle tournée vers la gauche'], 1886, olieverf op doek, 131 x 88 cm, Musée d'Orsay, Parijs
Claude Monet, Vrouw met parasol gedraaid naar links [Franse titel: 'Femme à l'ombrelle tournée vers la gauche'], 1886, olieverf op doek, 131 x 88 cm, Musée d'Orsay, Parijs

Dankzij de bevriende landschapsschilder Eugène Boudin ging Monet in 1855 ‘en plein air’ schilderen. Dat wil zeggen direct in de buitenlucht. Toen hij later in Parijs woonde zou hij nog regelmatig schilderen in de vrije natuur, samen met kunstenaars als Alfred Sisley, Frédéric Bazille en Renoir. Ze kenden elkaar van het Parijse atelier van de Zwitserse kunstenaar Charles Gleyre, door wie ze werden opgeleid. Met deze kunstenaars zou hij aan het eind van het jaar 1873 de onafhankelijke 'Société anonyme des artistes peintres, sculpteurs et graveurs' oprichten. De vereniging had de bedoeling om onafhankelijk van de officiële kunstwereld gezamenlijk te exposeren. Monet raakt in zijn beginperiode onder de indruk van de schilderijen van kunstenaar Édouard Manet. Het realistische werk van Manet vertoonde al enkele kenmerken van de later te ontwikkelen impressionistische stijl. In 1859 ging Monet studeren aan de Académie Suisse in Parijs. Daar leerde hij kunstenaars als Pissarro en Johan Barthold Jongkind kennen. Gedurende een korte periode reisde hij veel. Hij ging naar Rouen om Pissarro te bezoeken. Samen met Renoir bezocht hij kunstenaar Paul Cézanne aan de Franse Rivièra. Daarna diende hij twee jaar in het leger in Algerije.

Claude Monet, La gare Saint-Lazare, 1877, olieverf op doek, 75 x 104 cm, Musée d'Orsay, Parijs
Claude Monet, La gare Saint-Lazare, 1877, olieverf op doek, 75 x 104 cm, Musée d'Orsay, Parijs

Londen, Parijs en Giverny

Zijn eerste successen behaalde hij in 1865, toen hij exposeerde op de Salon, een groots opgezette jaarlijks terugkerende overzichtstentoonstelling van beeldende kunst in Parijs. Critici waren vol lof over twee van zijn zeegezichten. Een jaar later werd hij geprezen om het portret van zijn vrouw Camille. Ondanks dit succes bleef hij lang in financiële problemen. Hij deelt in deze periode een atelier met Bazille en Renoir. Zie daarvoor het schilderij Het atelier van Bazille, geschilderd door Bazille. In 1869 wordt zijn ingezonden werk afgewezen voor de Salon. Het volgende jaar verhuist hij naar Londen, vanwege het uitbreken van de Frans-Duitse Oorlog. In Londen ziet hij het werk van William Turner en John Constable. Daar wordt voor het eerst zijn eigen werk tentoongesteld, nadat hij kennis heeft gemaakt met de invloedrijke kunsthandelaar Durand-Ruel.
 

Tussen 1874 en 1886 organiseert Monet met de Société des Artistes Indépendants acht groepstentoonstellingen. Kunstcritici noemden de groep kunstenaars, die aan deze tentoonstellingen deelnemen, spottend ‘de impressionisten’, naar aanleiding van het schilderij Impression, soleil levant van Monet. Het schetsmatige karakter van de impressionistische stijl, van taferelen opgezet in los van elkaar staande penseelstreken, vormde de aanleiding voor deze term, die nog altijd wordt gebruikt. Critici beschouwden de schilderijen eigenlijk meer als voorstudies voor het echte werk. Anders gezegd: het waren in hun ogen niet veel meer dan vluchtige impressies van de werkelijkheid.

Vier jaar na het overlijden van zijn vrouw, in 1879, maakte Monet een reis met Renoir door het Middellandse Zeegebied. Daarna verhuisde hij voorgoed naar Giverny. Een plaatsje dat even ten Westen van Parijs ligt op de weg naar Le Havre. In Giverny bevindt zich zijn beroemde tuin met grote waterpartijen en waterlelies. Ondanks deze verhuizing verloor hij niet het contact met de avant-gardekunstenaars uit Parijs. Hij kreeg in Giverny regelmatig bezoek van toonaangevende kunstschilders uit zijn tijd, bijvoorbeeld John Singer Sargent, die hem bij die gelegenheid portretteerde.

In 1886 exposeerde Monet voor het laatst op de Wereldtentoonstelling van Parijs. Ook vanuit Giverny maakt hij enkele grote reizen. Vanaf 1899 stort hij zich op het maken van een monumentale serie van waterlelies, terwijl hij kampte met een oogaandoening. Hoewel gebaseerd op visuele waarneming, zijn de laatste werken van Monet bijna volledig abstract. Het werk uit de laatste fase van zijn carrière vertoont overeenkomsten met de schilderkunst van het Amerikaanse abstract expressionisme uit de jaren vijftig en zestig van de twintigste eeuw.

Monet overlijdt In 1926 op 86-jarige leeftijd. Hij ligt begraven op de begraafplaats van de kerk in Giverny. Monet stond gedurende zijn carrière lang in het brandpunt van de avant-garde. Hij bleef zichzelf ook na het impressionisme ontwikkelen tot hij bijna volledig abstract schilderde. Zijn werk bevindt zich overal ter wereld in de grote musea voor moderne kunst, de bekende schilderijen van de waterlelies zijn deels te bewonderen in Musée Marmottan in Parijs.
 

SCHILDERIJEN MONET