Carel Visser (1928)

1300+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

door Steven Kolsteren

Carel Visser is één van de belangrijke Nederlandse kunstenaars die door het Groninger Museum gedurende langere tijd in hun artistieke ontwikkeling werden gevolgd met tentoonstellingen en aankopen.

Carel Visser, Charly 2, 1985, junk sculpture, 130 x 356 x 356 cm, collectie Groninger Museum. (De afbeelding is ter beschikking gesteld door het Groninger Museum)
Carel Visser, Charly 2, 1985, junk sculpture, 130 x 356 x 356 cm, collectie Groninger Museum. (De afbeelding is ter beschikking gesteld door het Groninger Museum)

Charly 2 is een portret van de hond van Vissers zoon. Het was een oude hond die veel op het erf lag en alleen met moeite nog overeind kon komen. Het beeld is samengesteld uit kartonnen rollen die met touwen aan elkaar zijn gebonden en romp en poten verbeelden. Een blik met een gat erin is de kop geworden. Het beest ligt op een brede sokkel alsof het een monument is. De sokkel is opgebouwd uit motorkappen, een tractorband en voorruiten; al het materiaal is in feite verouderd, afval. Visser schreef er in 1987 over: “Dit beeld heeft te maken met het gevoel: ouder worden; veel willen, weinig kunnen. Merkwaardig is dat dit werk mooi en kleurrijk is, zelfs opgewekt, misschien komt het door het ene, knalgroene autodak?”

Carel Visser, Gevleugelde paraplu, 1979, gemaakt van gevonden voorwerpen, 21 x 90 x 112 cm, collectie Groninger Museum. (De afbeelding is ter beschikking gesteld door het Groninger Museum)
Carel Visser, Gevleugelde paraplu, 1979, gemaakt van gevonden voorwerpen, 21 x 90 x 112 cm, collectie Groninger Museum. (De afbeelding is ter beschikking gesteld door het Groninger Museum)

De sculptuur Gevleugelde paraplu past in een reeks van onderzoeken naar de metamorfose van gebruiksvoorwerpen. Visser maakte collages op papier met materialen als wol en veren, die leidden tot ruimtelijke beelden. Hij bouwt voort op de traditie van het objet trouvé, maar in tegenstelling tot kunstenaars van het surrealisme gaat het hem niet om onbewuste betekenissen. Hij is geïnteresseerd in de sculpturale verhoudingen, hoe symmetrie en balans bereikt kunnen worden; iets waarmee hij al zijn hele leven bezig was geweest.
In de collage Voor Dalí ging dit onderzoek weer een andere richting uit. Uit affiches van Museum Boijmans Van Beuningen knipte Visser de Venus van Dalí, die hij combineerde met andere knipsels. Dalí had het schoonheidsideaal van het klassieke Venus-beeld tot een eigen werk gemaakt door er uitgeschoven laatjes met opgeplakte poederdonsjes aan toe te voegen.

Carel Visser, Voor Dali, 1983, collage, 141.5 x 160 cm, collectie Groninger Museum. (De afbeelding is ter beschikking gesteld door het Groninger Museum)
Carel Visser, Voor Dali, 1983, collage, 141.5 x 160 cm, collectie Groninger Museum. (De afbeelding is ter beschikking gesteld door het Groninger Museum)

Visser op zijn beurt maakte er een eigen werk van door Dalí volgens zijn eigen sculpturale principes te benaderen. In plaats van een ruimtelijk werk, maakte hij er een ‘plakbeeld’ van. Twee Venus-beelden staan op een voetstuk van rijpe, opengesneden vruchten. In de structuur van de biet die tussen hen in zit, komen de lijnen van de draperieën terug. Visser maakt geen inhoudelijke vergelijking, maar zoekt een vormovereenkomst en opnieuw symmetrie en evenwicht.