Alexandre Cabanel (1823 – 1889)

1400+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Van onze redactie
 
De in zijn tijd gevierde kunstschilder Alexandre Cabanel schilderde in de academische stijl die geprefereerd werd op de officiële Salon van Parijs. Cabanel was een invloedrijk figuur in de kunstwereld, die les gaf aan de École des Beaux-Arts en regelmatig als jurylid optrad bij de Salon. Tot de vele leerlingen van Cabanel behoorden Aristide Maillol, Eugène Carrière en Jules Bastien-Lepage.

Alexandre Cabanel, Phaedra [Franse titel: 'Phèdre'], 1880, 196 x 283 cm, Musée Fabre, Montpellier
Alexandre Cabanel, Phaedra [Franse titel: 'Phèdre'], 1880, 196 x 283 cm, Musée Fabre, Montpellier

Cabanel schilderde klassieke, historische en religieuze onderwerpen. Daarnaast had hij zich net als de Belgische kunstenaar, en generatiegenoot, Alfred Stevens gespecialiseerd als portrettist van vrouwen uit de hogere sociale kringen van Parijs. Het schilderij Phèdre uit 1880 (zie afbeelding) is zowel een concreet portret als een mythologische voorstelling. Het model was de vrouw van een prominente bankier. De kunstenaar beeld haar af in de rol van Phaedra, een figuur uit de Griekse mythologie. Ze ligt loom uitgestrekt onder witte lakens, welke over haar onderlichaam zijn gedrapeerd. Haar huid is marmerachtig wit. Het decor en de voorwerpen om haar heen verwijzen naar een exotische vorm van luxe. De houding van de geportretteerde vrouw is misschien iets minder gracieus, dan waar Cabanel om bekend stond. In 1863 maakte hij indruk op de Salon met één van zijn bekendste werken, De geboorte van Venus, een bijzonder populair thema van de negentiende-eeuwse schilderkunst. Het schilderij werd onmiddellijk aangeschaft voor de privéverzameling van keizer Napoleon III. Cabanel vervaardigde daarna nog verscheidene replica’s voor verzamelaars. De aanvankelijk wellustige pose van dit geïdealiseerde naakt had een erotische ondertoon. Maar omdat het hier gaat om de figuur van de klassieke godin Venus, die er met haar bleke huid haast gebeeldhouwd uitziet, krijgt ze een ongenaakbare uitstraling. Het schilderij werd daarom toch niet als aanstootgevend beschouwd. Dit in tegenstelling tot Édouard Manet’s Olympia uit 1863, een liggend naakt dat twee jaar later voor grote ophef zou zorgen in de kunstwereld van Parijs. Dit had vooral te maken met de brutale blik waarmee de naakte Olympia de beschouwer rechtstreeks aankijkt. In tegenstelling tot Manet had Cabanel ook geen revolutionaire schilderopvatting. Hij bleef trouw aan de klassieke traditie en kan daarom worden gerekend tot de negentiende-eeuwse stijl van het academisme. Zie van Cabanel ook het schilderij Albaydé uit 1848. Een andere invloedrijke en toonaangevende kunstenaar van het academisme is William-Adolphe Bouguereau.