Albrecht Dürer (1471 – 1528)

1100+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Vernieuwer van de houtsnede & Sleutelfiguur Noordelijke renaissance

Van onze redactie
 
De Duitse kunstenaar Albrecht Dürer heeft vooral voor de prentkunst een belangrijke rol gespeeld, met zijn revolutionaire benadering van de houtsnede. Bij het maken van houtsneden wordt een tekening uit een zacht soort hout gesneden. Daarna wordt het houtblok (met de tekening) met inkt ingerold. Vervolgens wordt dit als een soort stempel stevig op papier gedrukt.

Albrecht Dürer, zelfportret, 1500, olieverf op paneel, 67 x 49 cm, Alte Pinakothek, München
Albrecht Dürer, zelfportret, 1500, olieverf op paneel, 67 x 49 cm, Alte Pinakothek, München

Met zijn arceertechniek, het zorgvuldig aanbrengen van kleine lijntjes naast elkaar, wist Dürer schaduwwerking en volume geraffineerd te suggereren in gravures en houtsneden. Met zijn vernieuwende techniek inspireerde Dürer veel Europese kunstenaars van zijn tijd, zoals de Nederlander Lucas van Leyden, die hij zelf bewonderde. Ook eeuwen na zijn dood was hij nog een bron van inspiratie voor andere kunstenaars, zoals voor de belangrijke Duitse expressionist Ernst Ludwig Kirchner. Dürer bracht het maken van prenten op het kwaliteitsniveau van andere vormen van beeldende kunst, door het uitvinden van vernieuwende grafische technieken. Naast graveur was hij overigens tevens een buitengewoon begaafd kunstschilder.
 

Opdrachten van keizers

Dürer was bevriend met vooraanstaande figuren in Duitsland. In 1515 vervaardigde hij in opdracht van Maximiliaan I, keizer van het Heilige Roomse Rijk, Triomfboog en Triomftocht. Met Triomfboog demonstreerde Dürer zijn uitzonderlijke beheersing over de druktechnieken. Het bestaat uit 42 houtsneden en 2 etsen, die samen naast en onder elkaar een reusachtige afbeelding vormden van een triomfboog voor Maximiliaan I (354 x 298.5 cm). In 1520 reisde de kunstenaar door de Nederlanden om bevestiging te verkrijgen van zijn jaargeld bij de nieuwe keizer Karel V. De kunstenaar was mateloos populair. Alle deuren gingen open voor hem. Hij maakte kennis met belangrijke tijdgenoten, zoals Erasmus van Rotterdam. Tijdens zijn reis kreeg hij bewondering voor enkele Nederlandse kunstenaars, zoals de eerdergenoemde Lucas van Leyden en Jan Provoost.
 

Dürer en de Italiaanse renaissancekunst

Dürer werd geboren in 1471 als derde van achttien kinderen. Aanvankelijk werd hij door zijn vader opgeleid tot goudsmid. Hij leerde de schilder- en prentkunst kennen in het atelier van Michael Wolgemut, die houtsneden maakte voor boeken en andere publicaties. Tussen 1490 en 1494 maakte de jonge Dürer een lange trektocht, waarvan de route niet precies te achterhalen is. Hij verbleef onder meer in Haarlem en in Bazel, waar hij een opdracht uitvoerde voor boekdrukker en uitgever Johann Amerbach. Hij maakte illustraties met behulp van de houtsnedentechniek voor verschillende verhalen. Ook leerde hij technieken als de kopergravure en de etstechniek, waarbij ingegraveerde koperplaten kunnen worden afgedrukt.

Op zijn reizen naar Italië, maakte hij kennis met de nieuwe inzichten van de renaissance. Hij schilderde verschillende zelfportretten, zoals het schilderij bovenaan deze pagina, dat zich bevindt in museum De Alte Pinakothek in München. Hij raakte onder de indruk van het werk van de Venetiaanse kunstenaarsfamilie Bellini. Dürer is van groot belang geweest voor het verspreiden van de kennis van Italiaanse renaissancekunstenaars in Noord-Europa. Hij geldt als een der sleutelfiguren voor het ontstaan van de noordelijke renaissance. Na zijn terugkomst uit Italië schreef hij vier boeken over anatomie en de verhoudingen van het menselijk lichaam. In zijn eigen werk is de invloed van de Italiaanse renaissancekunst goed waar te nemen. Zo is het levendige kleurgebruik uit Venetië zichtbaar in zijn altaarstuk Rozenkransfeest uit 1506, dat te zien is in het Nationaal Museum van Praag (Národní Galerie v Praze). Rond zijn dertigste levensjaar begint hij series houtsneden te maken met een religieus thema. Zijn meest bekende zijn Grote Passie (zie prent 11: Christus in Het voorgeborchte), Kleine Passie (zie: Christus in Het voorgeborchte), Het Leven van Maria en de Apokalyps. Hij signeerde zijn houtsneden met een herkenbaar monogram: een hoofdletter A met een kleine D eronder.
 

SCHILDERIJEN DÜRER