Saturnus verslindt zijn zoon (1821-23) - Francisco Goya

1500+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Francisco de Goya (1746-1828), Saturnus verslindt zijn zoon, 1821-1823, 146 x 83 cm. Museo del Prado, Madrid
Francisco de Goya (1746-1828), Saturnus verslindt zijn zoon, 1821-1823, 146 x 83 cm. Museo del Prado, Madrid
Kunstenaar Francisco Goya
Land Spanje
Stijl / Stroming / Periode romantiek / 19e eeuw
Locatie / Museum Prado, Madrid

Dit macabere schilderij van Goya behoort tot zijn serie 'Zwarte schilderijen', die hij tussen 1819 en 1823 maakte. De kunstenaar bracht ze aan op de gepleisterde wanden van zijn in 1819 gekochte villa 'Quinta del sordo', even ten Westen van Madrid. Dit schilderij verbeeldt de naargeestige mythe van de Romeinse God Saturnus, die zijn zoon opeet. Dat doet de godheid omdat hij vreest dat deze hem van zijn troon zal stoten. Goya was sinds het begin van de jaren negentig van de achttiende eeuw doof. Heel toepasselijk bewoonde hij nu zelf de 'Villa van de dove', zo genoemd naar de vorige eigenaar, die ook doof was. De zwaarmoedige schilderingen, waarmee hij de wanden van zijn villa decoreerde, waartoe ook Saturnus verslindt zijn zoon behoort, waren eigenlijk niet voor de ogen van het publiek bestemd. De schilderingen zijn later overgezet op doek. Zodoende zijn ze sindsdien in museum het Prado in Madrid te zien.

De gruwelijke en mistroostige, soms raadselachtige, thematiek van de 'Zwarte schilderijen' weerspiegelt hoogstwaarschijnlijk de gemoedstoestand van Goya uit de laatste fase van zijn carrière. Niet alleen omdat het een verkapte gevoelsuiting betreft, maar ook vanwege de losse schilderstijl en het heftige licht-donker contrast is dit werk een goed voorbeeld van de romantische schilderstijl. Deze stijl brak door in Europa in de jaren twintig van de negentiende eeuw. De gevoelens van een kunstenaar en zijn persoonlijk doorvoelde commentaar op gebeurtenissen ging vanaf dat moment een belangrijke rol spelen in de schilderkunst van kunstenaars als Eugène Delacroix en Théodore Géricault. Goya was intussen al de zeventig gepasseerd, dat was heel oud in die tijd. Hij was tweemaal genezen van een ernstige ziekte, daarbij werd hij geteisterd door angst voor de dood en het gevoel verlaten te zijn. Daar bovenop werd hij gekweld door herinneringen aan wreedheden, die de troepen van Napoleon hadden begaan in Madrid, in de periode dat het Franse leger Spanje had bezet.

De wijd opengesperde ogen van Saturnus versterken de krankzinnigheid van de Romeinse god. Hij lijkt nauwelijks bewust van wat voor afschuwelijks hij aan het doen is. Er bestaan verschillende interpretaties over de diepere betekenis van Saturnus verslindt zijn zoon. Het zou een verbeelding kunnen zijn van de toorn van God, die Goya in de vorm van levensbedreigende ziekten had getroffen. Het wordt ook wel geduid als de onvermijdelijke kloof, die bestaat tussen het vitale van de jeugd en de complete malaise van het ouder worden. De mythologische god Saturnus zou ook de tijd kunnen symboliseren, die genadeloos doortikt en de macht heeft al het voorgaande te doen vergeten.