Het zieke kind (1885) - Edvard Munch

1400+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Edvard Munch (1863-1944), 1885, Het zieke kind, 1885, olieverf op linnen, 120 x 119 cm, Nasjonalmuseet, Oslo
Edvard Munch (1863-1944), 1885, Het zieke kind, 1885, olieverf op linnen, 120 x 119 cm, Nasjonalmuseet, Oslo
Kunstenaar Edvard Munch
Land Noorwegen,
Scandinavië
Stijl / Stroming / Periode expressionisme (avant la lettre),
realisme / moderne kunst /
19e eeuw
Locatie / Museum Nasjonalmuseet,
Oslo

IN VERF GESUBLIMEERD VERDRIET

Dit vroege meesterwerk van Edvard Munch is een portret uit zijn herinnering van zijn zieke zusje Sophie in bed. Als ze vijftien is, heeft ze tuberculose, waaraan ze ook sterft. Munch is dan zelf veertien jaar oud. Munch schildert het schrikbeeld uit zijn jeugd voor het eerst als hij drieëntwintig is. Hij zet het op in de realistische stijl, die in 1885 gangbaar is in Noorwegen. Het gekozen onderwerp van een ziek kind was nauwelijks oorspronkelijk. Het viel onder de gebruikelijke genrestukken, alledaagse gebeurtenissen rond ziekte en kindersterfte, waar vele kunstenaars in die tijd als vanzelfsprekend mee te maken kregen. Gestuurd door zijn intense verdriet, hij was dol op zijn zusje, gaat Munch als een bezetene te keer op het doek. Hij krast en kerft er diepe sporen in. Het eindresultaat past allesbehalve onder de noemer van het destijds populaire en gebruikelijke realisme. Zie als voorbeeld daarvan het eveneens beroemde schilderij Ziek meisje van Christian Krohg uit 1880-1881, een iets oudere Noorse kunstenaar waar Munch erg tegen opkeek. Ook het schilderij van Krohg betreft een verloren zusje. Krohg weet de beschouwer te beroeren door de vertwijfelde uitdrukking van het meisje op haar gezichtje, versterkt door haar berustende passieve lichaamshouding. Munch zelf was echter nauwelijks in de exacte weergave van het tafereel geïnteresseerd, maar meer in het uitdrukking geven van zijn eigen hevig gevoelde emoties. Deze komen schitterend en gruwelijk tegelijk tot uitdrukking in de nerveuze bewerking van het geschilderde oppervlak, de somberte van de gekozen kleurstelling en het ijle gezichtje van zijn stervende zusje. De critici van zijn tijd hadden geen goed woord over voor de vervormingen, die Munch had toegelaten in zijn verwoede zoektocht naar expressie. Daar hadden zij geen oog voor. Zij beschouwden het schilderij vooral als kliederwerk en bekritiseerden onder meer de wijze waarop hij de handen van het meisje had geschilderd. Anatomisch gezien klopte er in hun visie maar weinig van. Munch had echter voordat het expressionisme twintig jaar later werd uitgevonden al een expressionistisch meesterwerk gecreëerd! Hij wordt in de kunstgeschiedenis dan ook gezien als een van de voorlopers van die latere stroming uit de periode van de moderne kunst. [SK]