Zelfportret (1691) - Anna Waser

1300+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Anna Waser (1678-1714), Zelfportret, 1691, olieverf op doek, 83 x 68 cm, Kunsthaus Zürich, Zürich
Anna Waser (1678-1714), Zelfportret, 1691, olieverf op doek, 83 x 68 cm, Kunsthaus Zürich, Zürich
Kunstenaar Anna Waser
Land Zwitserland
Stijl / Stroming / Periode barok /
17e eeuw
Locatie / Museum Kunsthaus Zürich,
Zürich

Zelfportret van de jong gestorven Anna Waser (1678-1714), die te boek staat als de eerste met naam en toenaam bekende vrouwelijke kunstenaar uit de Zwitserse kunstgeschiedenis. Nadat ze enige tijd in de leer was geweest bij een plaatselijke kunstenaar, Johannes Georg Sulzer in Winterthur, werd ze door haar vader, die progressief was voor zijn tijd en warm voorstander van de kunstenaarscarrière van zijn dochter, op de privéschool gebracht van Joseph Werner in Bern. Dat was in die tijd een kunstschilder van grote reputatie. Vier jaar lang bleef ze daar, als enige meisje tussen de andere leerlingen. Al snel nadat ze terugkeerde in Zürich stroomde de portretopdrachten van alle kanten binnen. Haar reputatie reikte zelfs verder dan de stadsgrens van Zürich. Even leek haar leven in een sprookje te veranderen. Op eenentwintigjarige leeftijd kreeg ze namelijk een aanstelling als hofschilder bij de kunstminnende Graaf Wilhelm Moritz von Solms-Braunfels (1651-1724) op zijn enorme kasteel Schloss Braunfels an der Lahn in Hessen. Het geschetste succes van Waser doet denken aan het onwaarschijnlijke succesverhaal van de Duitser Franz Xaver Winterhalter die als boerenzoon de meest gevraagde portretschilder zou worden onder Europese vorsten, maar dan ongeveer honderdvijftig jaar later.

Het lot beschikte toch anders voor Anna Waser. Vanwege ernstige ziekte van haar ouders werd ze spoedig door haar familie gesmeekt weer naar huis te komen om voor hen te zorgen. In plaats van een geplande reis naar Parijs, keerde ze weer terug naar haar familie in Zürich. Zo komt het dat de fantastische carrière aan het hof nooit echt helemaal van de grond is gekomen. Onder de nare zware omstandigheden schoot het schilderen er vervolgens nagenoeg bij in. Waser stortte in. Ze stierf op 35-jarige leeftijd. Haar werk, dat zo werd geloofd in haar tijd is, op enkele miniaturen en vijfentwintig tekeningen na, bijna geheel verloren gegaan. De autobiografie waaraan ze enige tijd werkte, en waarvoor ze een zelfportret met de zilverstift tekende, is nooit gepubliceerd. Een familielid van een latere generatie, Maria Waser (1878–1939), publiceerde in 1913 echter de roman Die Geschichte der Anna Waser – Ein Roman aus der Wende des 17. Jahrhunderts. Kunsthaus Zürich bezit bovendien het wonderschone Zelfportret uit 1691, met de charmante blosjes op de wangen. Ze schilderde het op dertienjarige leeftijd en voegde er op de ezel en passant het portretje van haar eerste leermeester Johannes Sulzer aan toe. Het boek en het schilderij zullen ervoor zorgen dat de talentvolle Anna Waser echt nooit meer zal worden vergeten! [SK]