Paulus Potter (1625–1654)

1300+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Jong gestorven, maar niet te vergeten

Van onze redactie

De Nederlandse kunstenaar Paulus Potter, die actief was tijdens de stijlperiode van de barok in de Gouden Eeuw, werd op 20 november 1625 in Enkhuizen geboren. Nog voordat hij negenentwintig jaar oud was werd hij in Amsterdam begraven. Daarmee behoort hij tot het illustere gilde van jong gestorven kunsthelden, die ooit een belofte waren voor de toekomst. Extreem talentvolle kunstenaars, van wie men nooit heeft kunnen weten waartoe ze nog meer in staat zouden zijn geweest als ze maar langer hadden geleefd.

Paulus Potter, De stier, 1647, olieverf op doek, 235,5 x 339 cm, Mauritshuis Den Haag
Paulus Potter, De stier, 1647, olieverf op doek, 235,5 x 339 cm, Mauritshuis Den Haag

Ondanks zijn bijzonder korte carrière, korter nog dan die van Egon Schiele en August Macke, heeft Potter evengoed nog een honderdtal schilderijen nagelaten. De kunstenaar is gekend, zelfs wereldberoemd, vanwege het grootste schilderij dat hij heeft gemaakt, De Stier uit 1647, dat als een iconisch topstuk wordt gekoesterd in de collectie van Museum het Mauritshuis in Den Haag. 

In 1631 verhuisde het gezin Potter naar Amsterdam. Daar werd Paulus opgeleid door zijn vader, Pieter Symonsz. Potter (1597/1600-1652). Zijn stijl werd tevens beïnvloed door de kunstenaars Pieter Lastman (1583-1633) en Nicolaes Moeyaert (1592-1655), van wie hij het werk bestudeerde. Zij waren historieschilders, die in de eerste plaats mythologische en Bijbelse voorstellingen schilderden. Lastman toonde in zijn werk veel affiniteit met het uitbeelden van het landschap. De jonge Potter werd geen historieschilder, maar specialiseerde zich in het schilderen van dieren in het landschap. De dieren in zijn schilderijen, vooral koeien, stieren, paarden en schapen, vormen steeds het centrale motief binnen zijn compositie. Het geschilderde ruimtelijk ogende landschap er om heen dient bij Potter als decor voor de nadrukkelijk op de voorgrond geplaatste dieren. Mogelijk was Potter tot dit in zijn oeuvre eindeloos terugkerende beeldmotief geïnspireerd door een serie gravures, die Pieter van Laer (1599-1642) in 1636 had uitgebracht. Paulus Potter bleek te beschikken over een minutieuze fijnschildertechniek, waarmee hij een uitzonderlijke natuurgetrouwheid wist te bereiken. Zijn werk behoort mede vanwege die gave tot de collecties van de grote wereldmusea, zoals Het Louvre, het Rijksmuseum in Amsterdam en de Alte Pinakothek in München. Museum de Hermitage in St. Petersburg beschikt over het fraaie schilderij Wolfshond, waarin de standaardcompositie, met het dier op de voorgrond en het landschap op de achtergrond, en de genoemde kwaliteiten van Potter duidelijk naar voren komen. Potter is veel te jong gestorven, maar zal nooit worden vergeten!