Gustave Caillebotte (1848-1894)

1100+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Kunstverzamelaar van het impressionisme van het eerste uur


door: Sander Kletter

De Fransman Gustave Caillebotte was een stuk jonger dan de andere impressionisten. Hij was bovendien vermogend. Het leidde ertoe dat hij een verzameling opbouwde van de impressionistische kunst van het eerste uur. Hij kocht de schilderijen van zijn collega's vaak op het moment dat ze nog nat waren. Zijn verzameling vormt onder meer de basis van de collectie van Musée d'Orsay in Parijs, het museum dat gespecialiseerd is in de kunst van de negentiende eeuw.

Gustave Caillebotte, Kano's [Franse titel: 'Périssoires'], 1878, olieverf op doek, 155 x 108 cm, Musée des Beaux-Arts, Rennes
Gustave Caillebotte, Kano's [Franse titel: 'Périssoires'], 1878, olieverf op doek, 155 x 108 cm, Musée des Beaux-Arts, Rennes

Aanvankelijk schilderde Caillebotte in een academische stijl, maar nadat hij in aanraking was gekomen met Monet, werd hij gegrepen door het virus van het impressionisme. Met Edgar Degas deelde hij zijn fascinatie voor de experimentele uitsnede van het beeld. Zijn experimenten met de compositie waren geïnspireerd op de vernieuwing die de uitvinding van de fotografie teweeg had gebracht. De vlakverdeling van een van zijn bekendste schilderijen, Rue de Paris, temps de pluie uit 1877, is een schoolvoorbeeld van het fotografisch genomen snapshot. Ook het schilderij Kano's, dat hij een jaar later schilderde is er een fraai voorbeeld van (zie afbeelding). De onderste kano komt als het ware de compositie binnen gevaren. De boot is maar gedeeltelijk afgebeeld, precies wat zou gebeuren als je probeert een langsvarende kano te fotograferen. Met verschillende impressionisten deelde Caillebotte bovendien zijn onderwerpskeuze. Hij liet zich net als Monet, Sisley en Pissarro inspireren door weersgesteldheden en jaargetijden en legde de atmosferische effecten daarvan op losse schetsmatige wijze vast. Zie bijvoorbeeld zijn schilderij Gezicht vanaf de daken, met sneeuweffect uit 1878, dat behoort tot de collectie van Musée d'Orsay. Net als Mary Cassatt en Renoir schilderde hij bovendien taferelen waarin de gegoede burgerij zich ontspant, zittend op een terras of flanerend door de straten van Parijs.

Caillebotte ging niet honderd procent mee in het impressionisme. Zijn schilderstijl wisselt en lijkt afhankelijk van het afgebeelde onderwerp. Het schommelt op en neer tussen de stijl van het impressionisme en het naturalisme. Schilderijen waarin hij het arbeidersleven afbeeldde, waarvan het schilderij Parketschavers (Les raboteurs de parquet) uit 1875 zonder twijfel het bekendste is, schilderde hij in een naturalistische haast fotografische stijl. Schilderijen met het straatleven van Parijs, een stadsgezicht in een bepaald jaargetijde of met vrijetijdsbesteding als onderwerp, zoals pleziervaarttochtjes per kano, gaf hij schetsmatiger weer in impressionistische stijl met een lossere penseelvoering.