Gerard ter Borch (1617 –1681)

1400+ mensen volgen Art Salon Holland op Facebook, dat wil jij toch niet missen?

Van onze redactie
  

De in Zwolle geboren kunstenaar Gerard ter Borch, ook bekend als Terborch, is een Nederlandse schilder uit de zeventiende eeuw, die genrestukken en portretten schilderde. Tussen 1633 en 1635 was hij echter in de leer bij de Haarlemse landschapschilder Pieter de Molijn (1595-1661). Hij voorzag de landschappen van zijn meester van figuren.

Gerard ter Borch, De vaderlijke vermaning, 1654-55, olieverf op doek, 70 x 60 cm, Staatliche Museen zu Berlin, Berlijn
Gerard ter Borch, De vaderlijke vermaning, 1654-55, olieverf op doek, 70 x 60 cm, Staatliche Museen zu Berlin, Berlijn

Na zijn leerperiode bij Molijn reisde Ter Borch door Europa. Hij bezocht Engeland, Frankrijk, Spanje en Italië. Hij verbleef in 1640 in Rome, maar ging datzelfde jaar weer terug naar Nederland. Enkele jaren later, omstreeks 1645, vestigde hij zich in Amsterdam. Hij ging zich daar in de eerste plaats toeleggen op het schilderen van genrestukken. Gaandeweg werden zijn composities rustiger en soberder, met minder figuren. Zie bijvoorbeeld het Portret van Helena van der Schalcke, dat zich in het Rijksmuseum in Amsterdam bevindt. Een uitzondering daarop is echter het schilderij dat hij in 1648 maakte ter gelegenheid van het einde van de Dertigjarige Oorlog, getiteld De vrede van Münster tussen de Nederlanden en Spanje, dat behoort tot de collectie van de National Gallery in Londen. Veel van Ter Borch zijn composities zijn gesitueerd in een compacte ruimte, zie bijvoorbeeld Een jongedame aan haar toilet met een dienstmeid uit het Metropolitan Museum of Art in New York. In 1654 vestigt Ter Borch zich in Deventer, de stad waar hij ook sterft. Hier ontstaan zijn bekendste schilderijen, waaronder De vaderlijke vermaning uit 1654-55 (zie afbeelding). Vanaf 1660 schildert de kunstenaar vooral portretten. Hij plaatst de geportretteerde bij voorkeur in een welvarend burgerlijk interieur, waarmee hij de kunst van het portretteren en het schilderen van genrestukken als het ware combineert. Ter Borch staat met zijn schilderijen vanaf 1650 aan het begin van de bloeiperiode van de Hollandse genreschilderkunst uit de stijlperiode van de barok , waartoe ook het oeuvre van Johannes Vermeer kan worden gerekend.
 

Gerard ter Borch, Zelfportret, ca. 1668, olieverf op doek, 62.7 x 43.7 cm, Mauritshuis, Den Haag
Gerard ter Borch, Zelfportret, ca. 1668, olieverf op doek, 62.7 x 43.7 cm, Mauritshuis, Den Haag