James Abbott McNeil Whistler (1885) - William Merritt Chase

Van onze redactie
  

De Amerikaanse impressionist William Merritt Chase (1849-1916), die vele beroemdheden van zijn tijd had geportretteerd, besloot in 1885 - op doorreis over Londen naar Spanje - om de eveneens Amerikaanse kunstschilder James Abbott McNeil Whistler te ontmoeten. Whistler gold destijds als spilfiguur binnen de avant-garde kunstwereld en Merritt Chase koesterde een grote bewondering voor hem.

William Merritt Chase, James Abbott McNeil Whistler, 1885, olieverf op doek, 188.3 x 92.1 cm, Metropolitan Museum of Art, New York
William Merritt Chase, James Abbott McNeil Whistler, 1885, olieverf op doek, 188.3 x 92.1 cm, Metropolitan Museum of Art, New York

Whistler ging op de uitnodiging om elkaar te ontmoeten in, en de kunstenaars gingen elkaar portretteren. Om blijk van zijn waardering te geven voor het meest recente werk van Whistler, portretteerde Merritt Chase hem compositorisch gezien bewust geheel 'ten voeten uit', omdat Whistler dat bij zijn recente schilderijen ook had gedaan. Ten voeten uit is de term, die in portretschilderkunst wordt gehanteerd voor portretten, waarbij de geportretteerde van kruin tot teen, rechtop staand, wordt afgebeeld. Bovendien schilderde hij in de stijl van Whistler met een beperkt ietwat somber palet en hij plaatste zijn collega in de compositie met veel extra ruimte om hem heen. Het bedoelde eerbetoon van Merritt Chase had echter niet het gewenste effect. Whistler bleek namelijk diep beledigd door het resultaat. Hij vernietigde uit ergernis het portret, dat hij zelf van Merritt Chase had geschilderd. Gelukkig is het portret, dat Merritt Chase maakte bewaard gebleven, waarop Whistler, geheel in de negentiende-eeuwse pose en kledingstijl van het kunstenaarstype van de 'Dandy', is vereeuwigd. Het bevindt zich in de collectie van The Metropolitan Museum of Art te New York.