Allegorie op de schilderkunst (1665) - Johannes Vermeer

Johannes Vermeer, Allegorie op de schilderkunst, 1665, olieverf op doek, 120 x 100 cm, Kunsthistorisches Museum, Wenen
Johannes Vermeer, Allegorie op de schilderkunst, 1665, olieverf op doek, 120 x 100 cm, Kunsthistorisches Museum, Wenen

Vanaf de renaissance had zich een ontwikkeling voorgedaan, waarbij de kunstschilder zich graag liet voorstaan op zijn bijzondere positie ten op zichtte van die van andere ambachtslieden, die met de handen werkten. Er verschenen theoretische geschriften over schilderkunst, zoals Ideo del Tempio della Pittura uit 1590 van de Italiaanse kunstenaar Giovanni Lomazzo (1538-1600). En de kunstenaar positioneerde zich graag als geleerde, uitvinder en onderzoeker. Op dit schilderij van de Nederlandse barokkunstenaar Johannes Vermeer is dit goed voelbaar. We zien een opvallend opgeruimde en schone werkruimte, die eerder iets wegheeft van een studeervertrek dan van de doorsnee werkruimte van een ambachtsman. We zien de kunstenaar aan het werk en het model achterin de ruimte staat voor Clio, de muze van de geschiedenis. Ze heeft een muziekinstrument in de ene hand en een boek in de andere hand, symbolen die verwijzen naar 'vrije kunsten' als de muziek en de literatuur. Zo lijkt Vermeer aan te willen geven, dat schilderkunst daar ook toe behoort. Het boek onderstreept de geleerdheid van de kunstenaar.

De allegorie op de  schilderkunst van Vermeer behoort tot de absolute topstukken van Het Kunsthistorisches Museum in Wenen.