Jane Seymour, koningin van Engeland (1536) - Hans Holbein de Jonge

Van onze redactie
  
Dit is het portret van Jane Seymour (1509-1537), de derde vrouw van de legendarische koning Hendrik VIII (1491-1547) van Engeland, dat Hans Holbein de Jonge omstreeks 1537 schilderde. Het verhaal van Hendrik VIII is bekend, hij trouwde in zijn leven met zes verschillende vrouwen, scheidde er van twee en liet er twee onthoofden, de zesde vrouw overleefde de koning. De hier afgebeelde Jane Seymour kreeg als eerste vrouw van de koning een zoon, die bleef leven. Hij zou later de troon bestijgen als koning Eduard VI en hij regeerde na de dood van Hendrik VIII, van 1547 tot 1553. Jane Seymour stierf twaalf dagen na zijn geboorte, in dit geval tot oprechte spijt van de koning.

Hans Holbein de Jonge, ca. 1536-1537, tempera op paneel, 65.4 x 40.7 cm, Kunsthistorisches Museum, Wenen
Hans Holbein de Jonge, ca. 1536-1537, tempera op paneel, 65.4 x 40.7 cm, Kunsthistorisches Museum, Wenen

Holbein, die de officiële hofschilder was van Hendrik VIII, schilderde dit portret in de stijl van de Noordelijke renaissance, kort nadat Hendrik VIII en Jane Seymour waren getrouwd. Het is een goed voorbeeld van een staatsieportret, waarbij de koningin wordt afgebeeld als een vrouw met grote verantwoordelijkheid. De eenvoudige omgeving achter de koningin inclusief de zware slagschaduw biedt een groot en vooraal nuttig contrast tegen de buitengewoon gedetailleerde weergave van de exclusieve door de koningin gedragen mode aan het hof van Hendrik VIII. Hierin toont Holbein zijn buitengewone vaardigheid in stofuitdrukking, het weergeven van materialen. Let bijvoorbeeld op de weergaloze wijze waarop Holbein de edelstenen, hun glans en reflectie heeft weergegeven en op de zilveren decoratief ingeweven draad van haar hemdsmouwen. Omstreeks dezelfde tijd als dat dit portret werd geschilderd, schilderde de kunstenaar ook een portret van Hendrik VIII, dat in zijn detaillering net zo overvloedig is uitgevoerd. Men gaat er vanuit dat dit schilderij (zie afbeelding hiernaast), waarop de koning zijn hoofd denkbeeldig in de richting van de koningin heeft gedraaid, het pendant vormt van het schilderij van Jane Seymour. Zo vormen de twee schilderijen als het ware een tweeluik van het koningspaar, al verschillen de panelen aanzienlijk van afmeting.
Na de dood van Jane Seymour schilderde Holbein een portret van Anna van Kleef, de volgende huwelijkskandidate. Hendrik VIII trouwde met haar in 1540, maar scheidde nog in datzelfde jaar, nadat hij geconstateerd had dat Holbein haar veel knapper had gemaakt, dan zij in werkelijkheid was. In 1543 stierf Holbein aan de pest. Holbein was veelzijdig als kunstenaar. Hij schilderde aan het begin van zijn loopbaan Bijbelse en religieuze voorstellingen, maakte gravures en sieraden, maar hij is beroemd geworden vanwege zijn portretten. Zie van Hans Holbein ook het meesterwerk De Ambassadeurs uit 1533. Naast de Duitser Holbein heeft het Britse koningshuis door de eeuwen heen verschillende voortreffelijke buitenlandse portretschilders in dienst gehad, onder wie Anthonie van Dyck in de zeventiende eeuw en Franz Xaver Winterhalter in de negentiende eeuw.